ana sayfa      e-posta

Aile Hekimi - Cerrahi Konuları

Serviks Kanseri Tarama


USPSTF Cinsel aktif ve serviksi olan kadınların servikal kanser için taranmasını kuvvetle önerir. ÖD:A
USPSTF son yapılan PAP smear normal olan ve serviks kanseri için yüksek riskte olmayan 65 yaş üstü kadınların rutin olarak taranmasına karşı öneride bulunur. ÖD: D
USPSTF benign hastalık için total histerektomi yapılmış kadınların PAP smearla taranmasına karşı öneride bulunur. ÖD: D

Clinical Considerations : www.ahrq.gov/clinic/3rduspstf/cervcan/cervcanrr.htm#clinical

USPSTF servikal kanser taraması için yeni teknolojilerin rutin kullanılmasına karşı olmak veya önermek için kanıtın yetersiz olduğu kararına varmıştır. ÖD: I
USPSTF serviks kanseri için tarama testi olarak HPV testinin rutin kullanımına karşı olmak ya da önermek için kanıtın yetersiz olduğu kararına varmıştır. ÖD: I

Taramanın başlaması için optimal yaş bilinmiyor.
HPV infeksiyonuna dair ve yüksek grade’li lezyonların ve servikal kanser insidansına dair veriler, taramanın cinsel aktivitenin başlamasından 3 yıl sonra başlatılmasının veya 21 yaşında başlatılmasının ya da ilk başvuruda başlatılmasının güvenli olacağını öne sürmektedir.
Hiç cinsel aktivitede bulunmamış kadınların taramalarında düşük değerler olmasına rağmen pek çok ABD organizasyonu rutin taramayı tüm kadınlar için 18 veya 21 yaşından sonra önerir. Bu genel olarak ABD’de cinsel aktivite prevelansının yüksekliğine ve klinisyenlerin her zaman doğru cinsel öykü alamayabilecekleri endişesine dayandırılır.

Yaşlı kadınlarda serviks kanseri taramasının bırakılması, uygun yapılmış PAP smear taramaları (-) ise uygundur. Taramayı sonlandırmak için optimal yaş açık değildir. Ancak serviks kanseri riski ve tarama sonuçları orta yaş boyunca düzenli olarak geriler.
USPSTF tarama sonuçlarının 65 yaşından sonra önceden taranmış kadınlarda düşük olduğunun kanıtlarını bulmuştur. Son rehberlerinde Amerikan Kanser Derneği serviks kanseri taramalarını 70 yaşında durdurmayı önerir.

Tarama, önceden taranmamış kadınlarda , önceki tarama bilgilerinin geçersiz olduğu durumda veya tarama geçmişte olumsuz ise önerilir. Uygun son taramayı tanımlamak için kanıtlar sınırlıdır.
Amerikan kanser derneği rehberleri 3 veya daha fazla, belgelenmiş, ardışık, teknik olarak tatminkar, normal/ negatif servikal sitolojik testi olan yaşlı kadınlar ve son 10 yıl içinde anormal / pozitif sitolojik testi olmayan kadınlarda taramanın güvenle durdurulabileceğini belirtmiştir.

USPSTF yıllık taramanın 3 yılda bir yapılan taramadan daha iyi sonuç verdiğine dair kanıt bulamamıştır. Örnekleme çalışmaları çoğu kadın için daha sık taramanın yararının çok az katkısı olduğunu ileri sürer.
ABD’ deki servikal kanserlerin çoğunluğu hiçbir zaman taranmayan kadınlarda oluşur. Ek vakalar anormal bir PAP smear testinden sonra uygun olarak izlenmeyen kadınlarda ortaya çıkar.

Yüksek dereceli bir lezyon için tek bir PAP testin duyarlılığının sadece %60 – 80 olması nedeniyle ABD’deki çoğu organizasyon yıllık PAP smear tarama intervalinin genişletilmesinden önce sitolojik 2 veya 3 testin yıllık olarak yapılmasını önerir.
Amerikan Kanser Derneği (ACO) rehberleri tarama intervalini genişletmeden önce 30 yaşına dek beklenilmesini önermektedir

Amerikan Kadın- Doğumcular kolejinin (AJOC) tanımladığı yıllık tarama gerektiren ek risk faktörleri :
Servikal neoplazi,
HPV enfeksiyonu,
CYBH,
Yüksek riskli cinsel davranış
Ancak bu stratejilerin yararını saptamak
için veriler sınırlıdır.

Benign bir hastalık için yapılan total histerektomi sonrası servikal neoplazi ya da kanser yoksa sitolojik taramayı durdurmak uygundur.
Klinisyenler total histerektomi yapıldığını doğrulamalıdırlar. Histerektomi endikasyonu belirsiz (şüpheli) ise taramaya devam etmek uygun olabilir.
ACO ve AJOC invazif servikal kanser öyküsü olan kadınlar için histerektomi sonrası ve vajinal neoplaziler için artmış riske bağlı olarak DES alan kadınlarda sitolojik taramanın devamını önerirler fakat bu tür taramanın sonuçları konusunda veriler dağınıktır.

İnvazif servikal kanser vakalarının çoğunluğu uygun taranmayan kadınlardan oluşur. Klinisyenler, hastaneler ve sağlık planlayıcıları taranmayan kadınların veya geçmişte uygun taranmayan kadınların bu alt grubunu taramak ve tanımlamak için stratejiler geliştirmelidirler.
FDA likit bazlı sitolojileri maliyet – etkin olmadıkları için tarama için onaylamaz. HPV – DNA testini de servikal kanser taraması için onaylamamıştır.
PAP TEST
Terminoloji ve Uygulama Rehberleri
Terminoloji
2001 Bethesda Sistemi
ASC-US: Şüpheli anlam taşıyan atipik skuamöz hücreler
ASC-H: HSİL’i dışlamayan atipik skuamöz hücreler
Atipik skuamöz hücreleri olan bir kadında servikal kanser riski %0.1-0.2’dir.

Thomas C. Wright Jr, MD; L. Stewart Massad, MD; Charles J. Dunton,
MD; Mark Spitzer, MD; Edward J. Wilkinson, MD; 2006 consensus
guidelines for the management of women with abnormal cervical
cancer screening tests. American Journal of Obstetrics & Gynecology
Ekim 2007 P. 34-55


2001 Bethesda sistemi terminolojisi
LSİL: Düşük dereceli skuamöz intraepitelyal
lezyon: Düşük dereceli servikal kanser
prekürsörü
HSİL: Yüksek dereceli skuamöz
intraepitelyal lezyon: Yüksek dereceli
servikal kanser prekürsörü
CİN: Servikal İntraepitelyal Neoplazi
CİN 1: düşük dereceli prekürsörü ifade eder.
CİN 2, 3 yüksek dereceli prekürsörleri ifade eder.
AİS: Adenokarsinoma insitu
ALTS: intraepithelial Lesion Triage Study

 

PAP TEST sonuçları
Negatif
Skuamöz
Glandüler
Tatmin edici değil
Glandüler değişiklikler
Endoservikal bezlerdeki kolumnar epiteldeki değişiklikleri içerir. En sık HPV tarafından infekte kadınlarda ortaya çıkar.
Yeni rehberler smearlerinda glandüler değişiklikleri olan kadınların kolposkopi için sevk edilmesini önerir.
Hastaya özgü değerlendirme
İmmüniteleri baskılanmış ASC’li kadınlar CİN 2-3 için yüksek risk grubunda değerlendirilmelidir.
Postmenopozal ASC’li kadınlar premenopozal kadınlarla karşılaştırıldıklarında CİN 2-3 için düşük risk grubundadırlar.
ASC-US’li kadınlar arasında HPV DNA pozitifliği prevelansı değişir

HPV DNA pozitifliği oranı daha yaşlı kadınlarla karşılaştırıldığında ASC-US’li genç kadınlarda biraz daha yüksektir.
ASC-US premenopozal kadınlarda postmenopozal kadınlardan daha az görülür.
Servikal kanser tarama öyküsü olan postmenopozal kadınlarda önemli patoloji riski daha düşüktür.
ASC-US
ASC-US’li kadınların Yönetimi
20 yaş üzeri ASC-US’li kadınların yönetiminde yüksek riskli HPV için DNA testi programı, servikal sitoloji testi ya da kolposkopi kabul edilebilir yöntemlerdir.
HPV DNA (-) olan ASC-US’li kadınlarda 12 ay içinde sitolojik test tekrarlanır.
HPV DNA (+) olan ASC-US’li kadınlar LSİL’li kadınlar gibi yönetilmelidir ve kolposkopi için sevk edilmelidir.

Tanımlanana lezyon yoksa endoservikal örnek alma tercih edilir.
HPV DNA (+) ama CİN tanımlanmayan kadınlarda 12 ay içinde sitolojik test ve HPV DNA testi tekrarlanır.
HPV DNA testinin 12 aydan daha kısa aralıklarla yapılması önerilmez.
ASC-US’li kadınlarda 6 ay arayla yapılan ardışık iki testte intraepitelyal lezyon ya da malignansi negatif oluncaya dek sitolojik test tekrarlanır. Tekrarlanan testlerde daha büyük sitolojik anormallik olursa kolposkopi önerilir.

İki (-) İntraepitelyal lezyon ya da malignansi sonucu sonrası kadınlar rutin sitolojik taramaya dönerler.
ASC-US’li kadının yönetiminde kolposkopi kullanıldığında CİN olmayan kadınlarda sitolojik testin 12 ayda tekrarlanması önerilir.
CİN bulunan kadınlar 2006 Consensus Guidelines for the Managementof Cervical Intraepithelial Neoplasia’ye göre yönetilmelidir.
Aşırı tedavi potansiyeli nedeni ile loop elektrocerrahi eksizyon prosedürü gibi tanısal eksizyonel girişimlerin rutin kullanımı histolojik olarak CİN 2,3 tanısı olmayan ASC-US’li kadınlar için kabul edilmemektedir.


ASC’li kadınların değerlendirilmesinde kolposkopinin normal dokuyu anormal dokudan ayırt edebilmede sensitivite %96, spesivite %48’dir.
ASC’li kadınlarda biyopsi ile doğrulanmış CİN 2-3 için HPV DNA testinin sensitivitesi %83-100’dür.
 

 

 

LSİL
LSİL HPV infeksiyonunun iyi bir göstergecidir. Yeni metaanalizler LSİL’li kadınlarda onkojenik HPV DNA pozitifliğinin %76.6 olduğunu göstermişlerdir.
LSİL’li kadınlarda CİN 2 prevelansı %12-16’dır.
ALTS’den veriler LSİL’li kadınlarda ve onkojenik HPV DNA pozitif olan ACS-US’larda riskin aynı olduğunu göstermişlerdir.
Postmenopozal kadınlar gibi özel gruplar dışında her iki grupta aynı tutumla yönetilmelidir.

LSİL’li Kadınların Yönetimi
Özel gruplar dışında yönetimde kolposkopi önerilir.
Lezyon bulunmayan ve tatminkar olmayan kolposkopi’li gebe olmayan kadınlarda endoservikal örnekleme tercih edilir.
Transformasyon zonunda lezyon varsa ve kolposkopi tatminkar ise endoservikal örnekleme kabul edilir.
 

 

 

 

Kolposkopi sonrası yönetim seçenekleri:

Sitolojide CİN 2,3 yoksa 12. ayda HPV DNA testi yapılır ve sitolojik test 6-12 ayda tekrarlanır.

HPV DNA (-) ya da 2 ardışık sitolojik testte İntraepitelyal lezyon ya da malignansi (-) ise rutin sitolojik taramaya dönülür.

HPV DNA (+) ya da 2 ardışık sitolojik testte ASC-US ya da daha fazlası varsa kolposkopi önerilir.


CİN bulunan kadınlar 2006 Consensus Guidelines for the Managementof Cervical Intraepithelial Neoplasia’ye uygun olarak yönetilmelidir.
CİN yoksa tanısal eksizyonal ya da ablatif girişimler LSİL’li hastada ilk tedavi olarak kabul edilemez.

Atipik Glandüler Hücreler
Atipik Glandüler Hücreler (AGC)
ABD’de 2003’de AGC bildirme oranı sadece %0.4’dü.
AGC genellikle reaktif değişiklikler ve polip gibi benign değişikliklerle birliktedir. Ancak klinisyenler serviks, endometriyum, over ve fallop tüplerinde adenokarsinomu gibi altta yatan bir malignansi olabileceğini unutmamalıdır.
Son serilerde AGC’li kadınların %9-38’inde önemli neoplaziler (CİN 2,3, AİS ya da kanser) ve %3-17’sinde invazif kanser bildirmişlerdir.
AGC’li kadınlarda CIN en yaygın önemli bulgudur.

35 yaş altı kadınlarda jinekolojik malignansi nadirdir.
HPV testi ve tekrarlanan servikal sitolojiler AGC’de tek başlarına değerli değildir.
Değerlendirme kolposkopi, endoservikal değerlendirme ve örnekleme, HPV testi ve endometriyal örneklemeyi içerir.
Yüksek neoplazi insidansı ve testlerin duyarlılıklarının zayıf olması nedeni ile tanısal eksizyonal girişimler ilk testin negatif olmasına rağmen gerekli olabilir.
AGC’li Kadının Yönetimi
AGC ve AİS’nin tüm kategorilerindeki kadınlar için Kolposkopi ve endoservikal örnekleme önerilir.
Endometriyal örnekleme neoplastik endometriyal lezyon için riskte olabilecekleri düşünülen, açıklanmamış vajinal kanama ya da kronik anovulasyonu olan 35 yaş altında kadınlarda önerilir.

Atipik endometriyal hücreleri olan kadınlar başlangıçta endometriyal ve endoservikal örnekleme ile değerlendirilmelidir.
Endometriyal patoloji tanımlanmamışsa kolposkopi önerilir.
Alınmamışsa kolposkopi ile birlikte HPV DNA testi yapılır.
Tek başına HPV DNA testi yapma ya da tekrarlanan servikal sitolojiler AGC ve AİS’nin tüm alt kategorilerinin ilk değerlendirmesi için kabul edilemez.
 

 


Atipik endoservikal, endometriyal ya da spesifik olmayan glandüler hücreleri olan ve HPV DNA durumu bilinen, neoplazi saptanmayan kadınların önerilen kolposkopi sonrası yönetimi Sitolojik test+ HPV DNA testinin eğer HPV DNA pozitif ise 6 ay sonra yapılması, HPV DNA negatif ise 12 ayda bir yapılmasıdır.
Ardışık testlerde Onkojenik HPV pozitif ya da tekrarlanan sitolojik testte ASC-US ya da daha fazlası varsa kolposkopi için sevk edilir. Her iki testte negatif ise kadın rutin taramaya döner.

HPV durumu bilinmeyen atipik endoservikal, endometriyal ya da spesifik olmayan glandüler hücreleri olan CİN ya da glandüler neoplazi tanımlanmamış kadının kolposkopi sonrası yönetiminde 6 aylık aralıklarla sitoloji tekrarlanır. 4 ardışık negatif intraepitelyal lezyon ya da malignansi sonucu alındıktan sonra rutin sitolojik taramaya dönülür.
CİN var ama glandüler neoplazi yoksa 2006 Consensus Guidelines for the Managementof Cervical Intraepithelial Neoplasia’ye uygun olarak yönetilmelidir.

İlk kolposkopik değerlendirmede invazif hastalık yoksa atipik endoservikal ya da glandüler hücreler ya da endoservikal AİS varsa tanısal eksizyonel girişimler uygulanır.
HPV testi için 6 ay ara ile tekrarlanan 2 sitolojik muayene ve tek kolposkopik muayene ASC-US’li kadınların yönetiminde güvenli ve etkin bir yaklaşımdır.

 

 

Human Papilloma Virüs
Epidemiyoloji
Kadınların %75’inden fazlası yaşamlarının bir döneminde HPV ile infekte oluyor.
Çalışmalarda HPV infeksiyonunun ortalama saptanabilme süresi 8-17 ay.
Bazı genetik ve immün sistem kofaktörleri olan kadınlarda inatçı HPV infeksiyonu riski daha yüksektir ve bu kadınlarda servikal kanser riski de artmıştır.
Heley S. Human papillomavirus: beware the infection you can’t see.
Epidemiyoloji
Genital HPV-I en sık. Cinsel aktivitenin ilk 10 yılı içinde nokta prevelans oranı yaklaşık %25 activity, point prevalence rates approach 25%.
Genital bölgeti infekte eden yaklaşok 50 tipi var. Siğillere neden olan tipler servikal kansere neden olmaz.
HPV DNA servikal kanserlerin %99.7’sinde bulunur ve servikal kanserin başlıca nedeni olarak tanımlanır.
Avustralya’da servikal kanserden ölen kadınların %85’i son 10 yıl içinde Pap smear yaptırmamış ve uygun olarak taranmamamışlardır.
The Digene Hybrid Capture II HPV DNA testi oldukça sensitifdir ama spesifik değildir. Bu nedenle yüksek prevelanslı popülasyonlarda (18-28 yaş kadınlar) yalancı pozitif sonuçlar olabilir.
 

HPV’nin normal seyri
HPV’in 200 civarında fazla tipi vardır. DNA sıralanmasına göre sınıflandırılır.
Yaklaşık 40 tipi özellikle anogenital bölgeyi infekte eder.
Genital tipler anogenital kansere neden olma özelliğine göre düşük ve yüksek riskli olarak ayrılır.


Düşük riskli tipler (Tip 6 ve 11): genital siğillerin %90’ından sorumludur. Kansere neden olmazlar.
Yüksek riskli tipler: Yaklaşık 15 tip vardır. Tip 16 ve 18 tüm dünyada servikal kanserlerin %70’inden sorumludur.
HPV cilde küçük mikro sıyrıklardan girer ve yüzey epitelinde bazal hücrelerin nükleusuna yerleşir.



Akut HPV infeksiyonu viremiye neden olmaz. Lokal inflamasyon ve hücre ölümüne yol açmaz. Bazal hücrelerin replikasyonu ile çoğalır.
Normal HPV infeksiyonu vücut immün sisteminden kendini saklar.
Human papillomavirus infeksiyonu servikal kanser için önemli bir prekürsördür ama her HPV infeksiyonu servikal kansere yol açmaz.
HPV DNA servikal kanserlerin en az % 95’inde saptanmıştır. HPV 16 ve HPV 18 en sık izole edilen tiplerdir.
HPV16, 18, ve 31 onkojenik tipler olarak belirtilir.

HPV cinsel aktivitenin ilk 10 yılında son derece son derece yaygın bir infeksiyondur.
Genç cinsel aktif kişilerde nokta prevelansının %20-25, yaşam boyu riskin en az %80 olduğu tahmin edilmektedir.
İnfeksiyonların çoğu sadece subklinik olmaz ama geçicidir ve bu nedenle cinsel aktivitenin “nezlesi” olarak kabul edilir.
PAP smearde HPV
Dökülen hücrelerle
yapılan Pap smearde
yoğun ya da çift
nükleuslu hücreler ya
da nükleus/stoplazma
oranı yüksek hücreler
HPV infeksiyonunu
gösterebilir.

HPV bazal hücrenin çekirdeğine girdiğinde genellikle epizomal infeksiyon olarak bilinen konak hücre DNA’sına yakın yerleşir.
HPV infeksiyonu Serviksin çoğunda sitolojik anormallikle sonuçlanmaz. Ancak bazen bu epizomal infeksiyon LSİL olarak saptanabilen sitolojik değişikliklere neden olur.
LSİL lezyonlarının %80’i 12 ay içinde geriler. LSİL’den HSİL’e ilerleme çok sık değildir ve olursa ortaya çıkması ortalama 7 yıl alır.

Yüksek riskli tiplerden biriyle infeksiyon bile genellikle geçicidir. Ancak bu özel tipin sirküler DNA’sı çok iyi açıklanamayan bir nedenle kırılır ve konak hücre DNA’sına eklenir (viral entegrasyon).
Entegre HPV infeksiyonu büyük olasılıkla kalıcıdır ve HSİL lezyonda görülen hücresel değişikliklerle birliktedir.


İlk pap test LSİL gelirse kadına 2 ay içinde
tekrar test önerilir.
Yine LSİL ise ya da HSİL gelirse kolposkopi önerilir.
LSİL biyopside doğrulanırsa jinekologlar tedavi önermezler ancak bu duruma hemen hemen her zaman HPV infeksiyonunun neden olduğunu kabul ederler. Kadın güvenle 12 ay içinde testini tekrarlar.
Biyopsi HSİL’i doğrularsa tedavi edilmelidir.
 

 

HPV testi yapma
Servikal HPV için yüksek riskli tiplerin 13’ünü araştırmak için Digene HC (Hibrid capture) testi yapılır.
Sonuç (+) ya da (-) olarak gelir.
Test HSİL’in tedavisinden sonra kür testi olarak da kullanılabilir.
Kadına tekrar kolposkopi yapılır. HSİL tedavisinden 4-6 ay sonra Pap smear yapılır. Tatminkar ise Pap ve HPV testinin her ikisi için tedavi sonrası 12 ay izlenir. Bu iki test kadında ardarda iki yıl test (-) gelinceye kadar yıllık olarak tekrarlanmalıdır. Ardarda 2 yıl 4 test de (-) gelirse kadın 2 yılda bir izlenir.
HPV Aşısı- ACİP
12-26 yaş kadınlara öneriliyor. HPV Tip 6, 11, 16 ve 18’i içeren bir aşıdır.
Tip 6 ve 11 genital siğillerin %90’ından sorumludur.
Tip 16 ve 18 servikal kanserlerin %70-80’inden sorumlu.
0-2-6. aylarda 3 doz IM olarak yapılan aşının koruma değeri %90-100 olarak bildiriliyor.
Human Papilloma Virüs Aşısı
Aşılama serisini tamamlamamış 26 yaşın altındaki kadınlara öneriliyor.
Genital siğil, anormal PAP test, pozitif HPV DNA testi aşıdaki tüm HPV tiplerini içermediği için aşılama yapılmalıdır.
Aşı HPV ile infekte kişilere de yapılır ancak yararı daha azdır.
ACİP önerisi: 11-12 yaşındaki kadınlarda 3 doz aşı yapılır.
Cinsel aktif olmayan kadınlar daha geç aşılanabilir.
Aşı uygulaması: 3 doz (0 – 2 - 8. aylarda) yapılır.

Servikal kansere neden olan tiplerin %80-90’ına karşı korunmuş olmasına rağmen aşılanmış kohort diğer yüksek riskli tiplere karşı hala duyarlıdır ve bu nedenle izlenmelidir.


Avustralya’da HPV için rutin aşılamalardan sonra gelecek dekatlarda
servikal kanserin %80,
vulvar kanserin %50,
vajinal kanserin %50, ve
genital siğillerin %90 azalacağı bekleniyor.
Histolojik olarak doğrulanmış HSIL yaklaşık %50 civarında ve önemli oranda daha az anormal PAP testi olacağı öngörülüyor.
Sonuç
HPV yaşamları boyunca kadınların %75’inde görülen sık CYBH’dır.
HPV servikal kanser gelişiminin önemli bir prekürsörüdür.
Servikal kanser HPV infeksiyonunun nadir bir sonucudur.
Çoğu saptanabilen HPV infeksiyonu geçici ve asemptomatikdir.
Servikal sitolojide düşük dereceli sitolojik anormallikler akut HPV infeksiyonunu yansıtır.
Özellikle genç kadınlarda Pap testindeki düşük dereceli değişiklikler genellikle spontan olarak geriler.
Çok az kadın HPV infeksiyonunun servikal kanserdeki rolünü anlar ve HPV konusunda eğitim anormal Pap test sonuçları tartışılacağı zaman gereklidir.

Sheary B, Dayan L. Cervical screening and human papillomavirus. Australian Family Physician Vol. 34, No. 7, July 2005