Aile Hekimi - Dahiliye Konuları

ÜST GASTROİNTESTİNAL KANAMA

En sık rastlanan gastrointestinal acil durumdur. Peptik ülser hastalığı, gastrointestinal sistem kanamasına neden olan en sık nedendir. Treitz ligamentinin üstündeki kanamalardır. Klinik özellikler Kanama aşırı miktardaysa hematemez kırmızı renkte ve pıhtılıdır. Eğer daha az şiddetli ise siyah renkli ve kahve telvesi kıvamındadır. İntra vaskülar volüm kaybına bağlı hipotansiyondan dolayı senkop olabilir. Anemi semptomları kronik kanamayı düşündürür. Melena, kaynağı çıkan kolon olabilse de genellikle üst gastrointestinal olan, kanın beklemesine bağlı olarak siyah, pis kokulu cıvık gaitaya verilen isimdir. Melena oluşabilmesi için en az 50-100 cc’lik bir kanamanın gastrointestinal sistemde en az 6-8 saat kalmış olması gerekir. Şiddetli üst gastrointestinal kanamalarda barsak pasajı hızlı olduğundan kestane rengi veya parlak kırmızı kan da görülebilir. Melenanın en sık nedeni peptik ulkus kanamasıdır.

Üst GIS kanama nedenleri:

Tanı	% Sıklık	Açıklama
Peptik ülser	35-50	Dispeptik yakınmalar veya geçirilmiş peptik ülser öyküsü vardır. Alkol veya NSAII kanamayı presipite edebilir.
Gastrik erozyon	10-20	NSAII ve alkol ile ilişkilidir.
Özefajit	10	Epigastrik yanma vardır.Genellikle kanama şiddetli değildir.
Mallory-weiss yırtığı	5	Alkol alımından sonra kusma ve geğirmeyi takiben kanama olur.
Özefagus varisleri	2-4	Genellikle karaciğer hastalığı vardır.
Karsinom (Özefagus veya mide)	2	Genellikle kronik kan kaybı vardır.
Aortoenterik fistül	1	Geçirilmiş aort greft cerrahisi varlığında düşünülmelidir.

Alt GIS kanama nedenleri:Yaşlılarda divertikuloz ve anjiyodisplazi gençlerde kolitler, anal hastalıklardan sonra en sık alt GİS kanama nedenleridir

Şiddetli akut kanama

· Divertiküler hastalık

· Anjiodisplazi

· İskemi

· Meckel divertikülü

Orta dereceli subakut veya kronik kanama

· Anal hastalıklar

· İnflamatuar barsak hastalıkları

· Karsinoma

· Büyük polipler

· Anjiodisplazi

· Radyasyon enteriti

· Soliter rektal ülser

Klinik: Üst GİS kanamaları melana ve hematemez ile, alt GİS kanamaları kanama yerine göre taze kan-hematokezya ile prezente olur. Kanamanın şiddetine göre klinik bulgular çok değişkendir.GİS’de Şiddetli Kanama Belirtileri:

Aktif Hematemez veya Hematokezya

N/G irrigasyonla açılmayan taze kan

Hipotansiyon (KB<100 mmHg)

Taşikardi (Nabız >100/dk)

Postural hipotansiyon ve şok

Barsak seslerinin artması

Sık melena

Tanı: Tüm GİS kanamalarında kesin tanı endoskopik tetkiklerle konulur.

Tedavi: Acil yaklaşım basamakları uygulandıktan sonra durmayan kanamalar endoskopik veya cerrahi olarak tedavi edilirler. GİS Kanamasında acil yaklaşım basamakları:

IV katater

% 0.9 NaCl veya Ringer laktat

Kan örneği (kan bankası, tetkikler)

Nazal Oksijen

N/G irrigasyon

Parenteral asit süpresyonu

Kan transfuzyon

Akut Üst GİS kanamasında mortalite için risk faktörleri

Faktör	Açıklama
İleri yaş	60 yaş üzerinde risk giderek artar.
Eşlik eden hastalık	İlerlemiş malignite, renal ve hepatik yetmezlik
Şok	Nabız >100 /dak KB <100 mmHg
Tanı	Özefageal varisler ve kanserler en kötü prognoza sahiptir.
Endoskopik bulgular	Aktif kanama visible vesset kanamanın devam etme riskinin yüksek olduğunu gösterir.
Tekrar kanama	Mortalitenin 10 kat artması anlamına gelir.