|
|
Aile Hekimi
- Dahiliye Konuları|
DEMİR EKSİKLİĞİ ANEMİSİ Dr. Murat Çiftçi TANIMLAMA
ETKİLENEN
SİSTEM VE ORGANLAR
Hematolojik , Lenfatik , Bağışıklık Sistemleri GENETİK İlgisi Yok İNSİDANS/PREVALANS Erişkinlerde %10-30 YAŞ VE CİNSİYET Her yaşta. Kadın > Erkek BELİRTİLERİ Başlangıçta Asemptomatiktir. Keilozis Efor dispnesi Halsizlik Başağrısı Konsantrasyon güçlüğü Sinirlilik Bitkinlik Nörolojik ağrı Solukluk Periferik paresteziler (karıncalanmalar) Pika (çamur, boya, buz yeme) Kaşık şekilli kırılgan tırnaklar Enfeksiyona eğilim Vazomotor bozukluklar NEDENLERİ Kan Kaybı ( adet dönemleri, sindirim sistemi kanamaları ) Yetersiz Demir Alımı Kötü Demir Emilimi ( Postgastrektomi Sendromu ) Artmış Demir Gereksinimi ( bebeklik, ergenlik , gebelik )
AYIRICI TANI
Demir kullanımının bozuk olması ( Talasemi, Sideroblastoz, Glikoz 6 Fosfat Dehidrogenaz Eksikliği) Bozuk demir reütilizasyonu ( Enfeksiyon, Enflamasyon, Kanser) Hipoproliferasyon ( Hipotiroidizm, Böbrek Yetmezliği gibi nedenlerden dolayı azalmış Eritropoetin) Kronik Hastalık Anemisi LABORATUVAR Kemik iliği aspirasyonunda boyanmış demir varlığı Erişkinlerde Düşük Serum Ferritin Düzeyi Periferik yayma, genellikle hipokromi ve mikrositoz gösterir; fakat normal bulunabilir. Hemoglobin genellikle 12 g/dl'den azdır. Fakat daha yüksek premorbid hemoglobinli hastalar (sigara içenler ve kronik hipoksemili'ler) yüksek hemoglobin düzeylerinde bile anemik olabilir. Düşük eritrosit sayısı, sayının normal veya yüksek olduğu talassemi'den ayırt edilmesinde yardımcı olur. Ovalositoz ve Demir ile düzelmeyen anemi, Talassemi düşündürür Düşük MCV, hafif anemide olmayabilir, veya büyük hücre popülasyonu ( retikülositler veya makrositler) tarafından gizlenebilir. 3 mg/kg/gün demirin ampirik uygulanması, infant ve çocuklarda demir depolarının azaldığının teşhis edilmesinde en iyi yol olabilir. (Eğer 10. günde retikülositler artmış veya iki hafta sonra hemoglobin l gr/dl' nin üzerinde artmış ise) Laboratuar sonuçlarını değiştirecek hastalıklar; Ferritin, Akut Karaciğer Hastalığı ve Sirozda yüksektir. Hodgkin Hastalığı, Akut Lösemi, Solid Tümörler, Ateş, Akut Enflamasyon, Diyaliz, Sigara, Kronik Hipoksemide hemoglobin artabilir. PATOLOJİK BULGULAR Kemik İliğinde demir deposu yokluğu Kemikİliği - hiperplastik, mikronormoblastik YAPILABİLECEK DİĞER TESTLER Demir kaybının nedeni- gaitada Guaiac Testi, Gastrointestinal Endoskopi, parazit için gaita tetkiki, Pıhtılaşma Testleri Talasemi ekarte edilmeli (Persistan hafif anemi ve belirgin ovalomikrositoz, HbA2, HgF, aile öyküsü.) Kötü reütilizasyon ekarte edilmeli (oral veya parenteral demir uygulaması. Kemik İliği Aspirasyonu ve Demir Boyaması) RADYOLOJİ / GÖRÜNTÜLEME Gastrointestinal Endoskopi : Gizli kanama yerlerinin gösterilmesi TANISAL İŞLEMLER Kemik İliği Aspirasyonu Sigmoidoskopi Gastroskopi Kolonoskopi BAKIM / ÖNLEMLER Nedeni araştırılarak ve düzeltilmelidir. Nadir durumlar dışında transfüzyondan kaçınılmalıdır. Hipoksemili, düşük kardiyak atımlı ve anginalı hastalarda aktivite kısıtlanır. Erişkinlerde ; Süt alımı günde yarım litre ile sınırlanır. Protein ve demir içeren yiyecekler ( et, bakliyat, yeşil yapraklı sebzeler) verilir. Demir replasman tedavisinde kabızlığın azaltılması için diyetler ( Kepek, lif miktarının arttırılması ) ilacın alımından sonra 2 saat içerisinde süt, sütlü ürünler, antasid veya tetrasiklin alınmamalıdır. Yeterli demir alımı sağlayan dengeli beslenme olmalıdır. Fazla kan kaybına neden olan jinekolojik veya diğer problemler düzeltilir. TEDAVİ Yemeklerden 1 saat önce aç karna 300 mg Ferro Sulfat, günde üç kez verilir. Bu doz, sindirim semptomları geliştiğinde azaltılabilir. Orta derecede anemisi olanlar (Hgb-l0 gr/dl) yalnızca 1500-2000 mg elementel demir replasmanına gerek duyarlar. Özel demir formülasyonları ve bileşimleri çok pahalıdır ve demirin emilimi kısıtlıdır. Sıvı demir preparasyonları çocuklarda yararlıdır ve tek dozda 3 mg/kg/gün şeklinde önerilmektedir. Malabsorpsiyonlu hastalar için parenteral demir düşünülmelidir Demir preparatları barsak hareketlerini azaltır. Demirin aşırı dozu toksiktir. Hastalar, tabletleri çocukların erişemiyecekleri yerlere koymalıdırlar. İLAÇ ETKİLEŞİMLERİ Allopurinol Antasidler
Penisilamin
Tekrasiklin E vitamini YAŞ GRUPLARINA GÖRE ÖZELLİKLERİ 65 yaşın üzerindeki popülasyonda anemilerin % 60 'ından sorumludur. KOMPLİKASYONLAR
Özellikle habasete bağlı gizli kanayan
noktaların gözden kaçması komplikasyonlara yol açar.
HASTALIĞIN SEYRİ Altta yatan neden saptanır ve tedavi edilirse demir replasmanı yeterli |