ana sayfa      e-posta

Aile Hekimi - Dahiliye Konuları

HİPERTANSİYON

Hipertansiyon hastalarının %90-95’inde neden bulunamaz ve primer veya esansiyel hipertansiyon olarak tanımlanır. Primer hipertansiyonun nedeni bilinmemektedir, ancak patogenezinde ileri sürülen çeşitli faktörler vardır.

Hipertansiyon nedeni biliyorsa sekonder hipertansiyondur. Sekonder hipertansiyon böbrek, kalp, endokrin ve vasküler hastalıklarda görülebilir. Genel olarak sekonder hipertansiyonun en sık sebebi Renovasküler hipertansiyondur. Genç yaşta renal arterin fibromusküler distrofisi, ileri yaşta ateroskleroz sorumludur. Tanısında IVP, plazma renin aktivitesi, Sintigrafi ve anjiyografi (kesin tanı) kullanılır. Böbrek biyopsisinin yeri yoktur.

Kimler sekonder HT için araştırılmalı

         - Fizik muayene, anamnez, labaratuar ile sekonder sebepten şüphe uyandıranlar

         - 30 yaş altında HT tespit edilenler

         - Tedaviye refrakter olanlar.

         - Regülasynu aniden bozulanlar

- Yaşlıda yeni başlayan HT 

Hipertansiyonda hedef organlar: Hipertansiyonun etkilediği esas olarak 5 organ vardır.

1.    Kalp (KKY, KAH)

2.    Beyin (SVO)

3.    Vasküler (anevrizma, kladikasyo)

4.    Böbrek (proteinüri, üremi)

5.    Göz (retinal hemoraji, eksuda, papil ödemi)

Hipertansiyon tedavisi

1. Genel önlemler: Kilo azaltılması, sodyum kısıtlaması, alkol yasağı, izotonik-aerobik egzersizler, sigara yasağı

Farmakolojik tedavi;

Temelde 3 grup ilaç kullanılır

1. Diüretikler

2. Antiadrenerjik ilaçlar:

                            a) Sentral etkili. Metildopa, clonidin, rezerpin guanitidin

b) Gang blokeri: Trimetafan

                            c) Adrenerjik reseptör blokerleri: Alfa, beta veya alfa+beta

 3. Vazodilatorler:

                            a) Direk etkili: Hidralazin, minoksidil, diazoksit, Na nitroprussit

                            b) ACE inhibitörleri: Kaptopril, enapril ve diğerleri

                            c) Ca kanal blokerleri: Verapamil, diltiazem, nifedipin, nitrendipin, amlodipin. 

Ilaç seçimi: Eskiden olduğu gibi her hastada uygulanan standart basamak metodu terkedilmiş, ilaç seçimi kişiselleşmiştir. Genel olarak aşağıdaki 5 grup ilaç dan biri hastanın yaşı cinsiyeti, sistemik hastalıkları, hekimin tecrübesi ve fiyatı dikkate alınarak seçilebilir.

1.    Diüretikler,

2.    Beta-blok.,

3.    Alfa₁ blok.,

4.    Ca antagonistleri

5.    ACE inh.

Genel olarak başka sistemik bir problemi olmayan genç ve hiperdinamik hastalarda öncelikle beta-bloker, yaşlılarda diüretik kullanma eğilimi vardır. Birlikte sistemik hastalığı olanlarda ise;

HT + KKY:          ACE inh, diüretik

HT + DM:   ACE inh. (Tiazidler ve B blokerler şeker regülasyonunu etkiledikleri için önerilmez)

HT + Tek taraflı Renal Arter Stenozu: ACE inh.

HT + KAH:          B-bloker yada Ca antagonistleri, ACE inh.

Yaşlılarda HT: Tiazid, Ca kanal blokerleri, Metildopa

Hamile HT:          Metildopa, Mg sulfat, Hidralazin, Beta bloker (ACE inh. güvenli değil)

Beta-Blokerler: Yan etkileri: Uykusuzluk, impotans, kabus görme, TG yüksekliği, HDL'yi azaltırlar. Ani bırakılırsa rebaund HT olabilir. KOAH, astım, KKY, 2.derece ve daha ileri kalp bloklarında kontraindekedirler..Periferik damar hastalığı ve DM'da relatif kontraindikedirler. Çoğu antiHT’in yaptığı postural hipotansiyon görülmez  

Santral etkili antihipertansifler: Klonidin, guanabenz, metildopa, rezerpine. Hepsi ağız kuruması, yorgunluk ve depresyon yaparlar. Ortostatik hipotansiyon ve impotans diğer yan etkileridir. Metil dopa %1-2 coombs (+)’ liğine yol açar ama hemoliz nadirdir.  Metil dopa hepatotoksiktir (KC yetmezlığı ve depresyonda kontrendikedir). Rezerpin peptik ülseri aktive edebilir.

Ca kanal blokerleri: Kabızlık (özellikle verapamil), taşikardi, periorbital ve pedal ödem (özellikle nifedipin grubu) yapabilirler. (-) inotropik etkileri vardır. (özellikle verapamil ve diltiazem).

Direk vazodilatörler: Hidralazin, minoksidil, pinasidil, diazoksit, nitroprussit. Minoksidil; hipertrikoz, asit, perikard ve plevral effüzyon yapabilir. Hidralazin ANA+'liği ve lupus-benzeri,  romatoid artrit benzeri sendroma yol açar. Taşikardi yaparlar. (KAH' olanda kontrendikedirler).

ACE inhibitörleri: Öksürük, nötropeni, proteinüri (DM’da proteinüriyi azaltır), hiperpotasemi yapabilirler. Nadiren fatal anjionörotik ödeme yol açarlar (döküntü, tat bozukluğu, proteinüri ve kemik iliği supresyonu sülfidril grubu içeren kaptopril de bildirilmiştir). Bilateral Renal Arter stenozunda  kontraindikedirler. Diğer vazodilatörler gibi taşikardiye yol açabilirler.

Diüretikler: Tiazid: hiperglisemi, hiperürisemi, hiperkalsemi, hipokalemi, hipomagnezemi, hafif metabolik alkaloz, LDH ve TG yüksekliği yaparlar.

Lup: Furosemid, etakrinik asit, bumatanide, mefruside. Hiponatremi, hipokalemi, hipokalsemi, hipokloremi, alkaloz, hafif ürik asit yüksekliği yaparlar. Etakrinic asit ototoksiktir.

Karbonik anhidraz inh: Asetozolamid. Proksimal tübülden Na, K, HCO3 atılımını arttırırlar. Metabolik asidoza yol açar.

Spiranolakton, indapamid ve triamterim: Potasyum tutucudurlar. Hiperpotasemi yaparlar.

Alfa-blokerler: Prazosin, terazosin, doxazosin (alfa 1 blokerler), fentolamin (alfa 1 ve 2 blokeri) En önemli yan etkileri ilk doz senkopudur. Çarpıntı, ortostatik hipotansiyon sıvı retansiyonu yaparlar. Bu ilaçlar lipit profilini iyileştirici etki gösterirler. HDL kolesterolu artırırlar.