|
|
Aile Hekimi
- Kadın Doğum ve Jinekoloji Konuları|
GEBELİK TANISI A. Gebeliği düşündüren bulgular Subjektif bulgular 1.Bulantı ve Kusma: Günün erken saatlerinde başlar (morning sickness). 6.gebelik haftasında görülür ve 6-12 hafta sonra spontan kaybolur. Aşırı bulantı ve kusmalarda çoğul gebelik veya mol gebelik akla getirilmelidir. Neden hızlı yükselen hCG’dir. 2.Urinasyon bozuklukları: Birinci trimester’de büyüyen uterus msane üzerine bası nedeniyle sık miksiyona yol açar. Gebelik ilerledikçe bu sempto kaybolur ancak gebeliğin sonuna doğru tekrara ortaya çıkar. 3.Kolay yorulma İşaretler 1.Amenore: Güvenilr olabilmesi için en az 10 günlük bir gecikme aranmalıdır. 2.Meme değişiklikleri a.Mastodynia: Meme dokusunun hormonal uyaıya maruz kalması sonucu oluşur. b.Areola’daki sirkumlakteal sabasöz bezleri (Montgomery tüberkülleri) hormonal uyarıya bağlı olarak 6-8.gebelik haftalarında büyürler. c.Kolostrum sekresyonu: 16.gebelik haftasından başlar başlayabilir. d.Sekonder memeler: Meme cizgisi hattında belirgin hale gelebilir. 3.Vajinal mukozada renk değişikliği: Vajinal konjesyona bağlı olarak vajen mukozası koyu mavi veya pembe-kırmızı renk alır (Chatwick işareti). 4.Deri değişiklikleri a.Kloasma: Gebelik maskesidir. 16.gebelik haftasından sonra belirginleşir.. b.Linea Nigra: Linea Albanın koyulaşmasıdır. MSH’daki artışa bağlıdır. c.Stria Gravidarum: Kollajen yıkımına bağlıdır. d.Spider telenjiektazi: Yüksek miktardaki östrojene bağlıdır. B.Olası gebelik bulguları 1.Karın büyümesi: 12.gebelik haftasında uterus simfiz pubis’in hemen üsündedir ve daha sonrada yükselmeye devam eder. 20.gebelik haftasında göbeğe ulasır. 2.Uterus’daki değişiklikler: Gebeliğin ilk 12 haftasında uterusun ön-arka çapı büyür ve yaklaşık 8cm’e ulaşır. Daha sonra global büyüme izlenir. Uterus isthmusu’un yumuşak palpe edilmesine Hegar işareti denir. 6-8.gebelik haftalarında hissedilir. 3.Servikal değişiklikler: Serviksde siyanoz ve yumuşama gözlenir (Goodell belirtisi). En erken bu bulgu bulunur. Ayrıca serviksdeki renk değişikliğine lividite denir. 4.Braxton Hicks kontraksiyonları: 28.gebelik haftasından sonra başlar. Ancak benzer kontraksiyonlar hematometre’de veya büyük yumuşak myoma uterus’larda da gözlenebilir. 5.Bollotman: Gebeliğin 20.haftasından sonra ortaya cıkabilir. 6.Fetus sınırlarının ayrımlanması: 22.gebelik haftasından sonra fetal kısımlar hissedilebilir. 7.Endokrin testler: Maternal plazma ve/veya idrarda hCG saptanması esasına dayanır. *hCG: Bir glikoproteindir. Non-kovalent bağlı a ve b altünitelerden oluşur. Fertilizasyondan 8 gün sonra sinsityotrofoblastlarca salgılanır ve maternal serumda en erken 9.günde belirlenir ancak hCG üretimi implantasyonla hemen beraber başlar. Implantasyondan 60-70.güne kadar artar ve pik yapar. Daha sonra 100-130.gebelik gününe kadar düşerek en alt düzeyine iner. 34.gebelik haftasından sonra tekrar yükselir. Doğumdan sonra 10-14.günde maternal serumda 5mIU/ml’nin altına düşer. Yarılanma ömrü 1.5 gündür. FSH, LH, TSH ve hCG’nin a altüniteleri aynı olduğu için hCG ölçen radioimmunoassay yöntemler çapraz reaksiyonu önlemek için b altüniteyi ölçerler. Gebelik testleri: Hepsi kan veya idrardaki hCG’nin bir antikor tarafından tanınması prensibine dayanır. 4 ana gruba ayrılır: I.Biolojik testler: A.Kalitatif testler 1.Ascheim-Zondek (1928)-İmmatür dişi fare- 2.Friedman (1931)-Tavşan- 3.Galli-Mainini, Toad test (1947)-Kurbağa/spermatozoa- 4.Frank-Berman (1941)-Dişi kobay- B.Kantitatif testler-İmmatür dişi fare/uterus ağırlığı/2gün- II.İmmunolojik testler A.Direkt aglütinasyon testleri: Anti-hCG kaplı lateks partikülleri hCG ile karşılaştığında aglütine olması esasına dayanır. Avantajı çabuk yapılabilmesidir (2-4 dak.) Ancak LH ile çapraz reaksiyon (cross) vermesi dezavantajıdır. B.Aglütinasyon inhibisyon testleri: hCG kaplı koyun eritrositleri veya lateks partiküleri ile tavşandan elde edilen anti-hCG serumu içerir. Test edilen idrarda gebelik varsa idrardaki hCG anti-hCG serumunu nötralize ederek aglütinasyon oluşumunu önler. ***İmmunolojik testlerde yanlış pozitif sonuçların nedenleri: 1.LH ile çapraz reaksiyon verdiğinden, siklus ortasındaki LH pik’i sırasında (+) çıkabilir. 2.Fenotiazinler, antidepresanlar, antiparkinsonyan ilaçlar, antikonvülsanlar ve hipnotik ilaçlar ön hipofizde LH yapımını arttırdıkları için kullanımlaı sırasında testler yanlış (+) çıkabilir. 3.Oral kontraseptif kullananlarda nadiren de olsa LH pik’i oluşacağından test ilacın kesilmesinden 5 gün sonra yapılmalıdır. 4.Proteinüri durumlarında aglütinasyon inhibisyon testlerinde anti-hCG partikülü inaktivite edileceğinden aglütinasyon meydana gelmeyeceği için sonuç yanlış (+) olarak çıkabilir. 5.Cerrahi ve radyasyon kastrasyonu veya spontan menapozda artmış LH yanlış (+) çıkabilir. 6.Hipertiroidiklerde yanlış (+)’liğin nedeni artmış TSH sekresyonudur. *** İmmunolojik testlerde yanlış pozitif sonuçların nedenleri: 1.Gestasyonel yaşı 6 haftanın altında olan gebelerde düşük hCG düzeyi 2.Trofoblastik dokunun hayatiyetinin kaybolduğu durumlarda 3.Ektopik gebeliklerde III.Radioimmuno Assay (RİA) yöntemler Çok hassatır (2-4mIU/ml). LH ile çapraz reaksiyon vermez. Ancak pahalı ve işlemin yapılabilmesi için 24-48 saate ihtiyac duyulur (Trofoblastik hastalıkların takibinde önemlidir!) IV.Radioreseptör Assay Çok hassatır ancak yanlış (+) sonuçların önlenebilmesi piyasadaki kitler 200 mIU/ml’ye ayarlanmıştır. LH ile çapraz reaksiyonu vermesi dezavantajıdır. İnkubasyon periodu RİA’ya oranla oldukça kısadır (2-4 saat). Geciken adetten sonra en geç 4 gün içind %98 oranla doğru sonuç verir. V.Diğer Yöntemler 1.ELİSA 2.Farmakolojik A.Progesteron çekilme kanaması B.Servikal mukusda ferning paterni
**Evde yapılan testlerde (Do it yourself) düşük yanlış (+) fakat yüksek yanlış (-) sonuçlar elde edilmektedir.** C.Gebeliğin kesin işaretleri 1.Fetal kalp atımı: Doppler aleti ile 8.haftada fötoskop ile 17-18.haftada duyulur. Oskultasyon esnasında funik (umbilikal arterdeki kan akımına bağlı olarak fötal puls ile senkron gebelerin %15’inde duyulan bir sestir) ve uterin (maternal puls ile senkron ses olup maternal kanın dilate uterin venlere akışından meydana gelir ancak gebelik dışında büyük myomlarda ve over tümörlerinde de duyulabilir) sufl duyulur. 2.Fetal hareketlerin hissedilmesi (Quickening): Primigravida 18-20. multipar ise 14-16.gebelik haftalarında hissederler. 2.Fetal X-Ray: Fetal kemiklerde ossifikasyon 12-14.gebelik haftalarında görülür. 3.USG: ***20.gebelik haftasından sonra ölüm olursa X-ray’de; 1. Kafa kemikleri üstüste biner (Spalding bulgusu) 2. Kolumna vertabralis kurvatürü artar (Lig.spinozum maserasyonu (Küstner belirtisi) 3. Barsaklarda gaz birikir. OLASI GEBELİK BULGULARI
|