NEKROTİZAN ENTEROKOLİT (NEK)

Yenidoğan döneminin ciddi bir edinsel hastalığı olan nekrotizan enterokolit, immatür barsak sisteminin çeşitli etkenler sonucu nekrozu ile seyreder.        

Risk faktörleri

1-Prematürite: NEK özellikle prematüre infantların sorunudur. Vakaların %60-80'ini yüksek riskli prematüreler, %10-25'ini ise term bebekler oluşturur. Gestasyonel yaş ne kadar küçükse gastrointestinal, dolaşım ve immün sistemin immatüritesi o kadar fazla olacağından risk o kadar yüksektir.

2-Asfiksi ve kardiyopulmoner distres: Perinatal asfiksi, hipoksi, RDS, PDA, siyanotik kalp hastalıkları, şok, anemi gibi oksijenizasyonu bozan durumlar intestinal iskemiye neden olur.

3-Enteral beslenme: NEK'li vakaların %90-95'i enteral beslenmiştir.

Beslenmenin NEK gelişimine yol açma nedenleri:

a. hiperozmolar mama ve ilaçların direkt mukozal harabiyet yapması

b. beslenmenin enterik patojenler için substrat görevi yapması

Enteral beslenmenin volümünün hızla arttırılmasının da patogenezde rol oynayabileceği düşünülmektedir.

4-Polisitemi ve hipervizkozite: Barsak kanlanmasını bozar

5-Umbilikal kateterizasyon ve exchange transfüzyon: İntestinal mukozada iskemik değişikliklere neden olur.

6-Enterik patojenik mikroorganizmalar: E. Coli, Klebsiella, Enterobakter, Pseudomonas, Salmonella, Clostridia, coronavirüsler, rotavirüsler, enterovirüsler suçlanmaktadır.

Klinik Bulgular

NEK genellikle yaşamın ilk haftasında ve enteral beslenmeye başlandıktan 3-7 gün sonra ortaya çıkar. En sık görülen başlangıç bulgusu abdominal distansiyon olup bunu kanlı gaita izler. Vücut ısısı değişiklikleri, apne, bradikardi, safralı kusma, letarji, karın duvarında sellülit diğer bulgulardır. Peritonit, perforasyon ve şok ise en ağır klinik tablodur. 

NEK'in 3 evresi vardır:

Evre I: (NEK şüphesi): Apne, bradikardi, vücut ısısının stabil olmaması gibi nonspesifik bulgular vardır. Mideden rezidü gelir, gaitada gizli kan (+) olabilir. Radyolojik bulgular normal veya nonspesifiktir.

Evre IIA: (Hafif NEK): Klinik bulgularda evre I'e ek olarak abdominal distansiyon, barsak seslerinde azalma ve gaitada gros kan vardır. Radyolojik olarak ileus ve pnömatozis intestinalis bulguları saptanır.

Evre IIB (Orta NEK): Hafif asidoz ve trombositopeni, karın duvarında ödem, ve hassasiyet vardır. Radyolojik olarak yaygın pnömatozis intestinalis görülür. Portal venöz gaz görüntüsü de saptanabilir.

Evre IIIA (İlerlemiş NEK): Respiratuar ve metabolik asidoz, ventilatöre ihtiyaç gösteren apne, kan basıncında düşme, nötropeni ve DIC saptanır. Karında yaygın ödem ve eritem vardır. Radyolojik olarak yaygın asit görülür.

Evre IIIB (Perforasyon): Vital bulgular hızla kötüleşir, şoka girer. Radyolojik olarak perforasyon görülür.

Tedavi

1- Oral beslenme kesilir.

2- Nazogastrik drenaj ile barsak dekompresyonu yapılır.

3- Antibiyotik başlanır. Ampisilin+gentamisin veya sefotaksim i.v. başlanır. Peritonit veya perforasyondan şüpheleniliyorsa anaerobik spektrumlu bir antibiyotik (klindamisin veya metronidazol) eklenir.

Evre I'de antibiyotiklere 3 gün devam edilip, klinik düzelirse antibiyotik kesilir ve oral beslenmeye başlanır.
Evre II'de antibiyotiklere 10 gün devam edilip iki hafta oral beslenmez. TPN ve oksijen verilmelidir.
Evre III'de solunum desteği ve kan basıncı desteği gerekir. Perforasyon olursa cerrahi girişim gerekir.

Prognoz

Perforasyon gelişirse %20-40 mortalite olur. Yaşayanlarda stenoz veya yapışıklıklara bağlı intermittan intestinal obstrüksiyon görülebilir. Geniş barsak rezeksiyonu yapılanlarda "kısa barsak sendromu" gelişebilir. Kısa barsak sendromu olmayanlar büyüme gelişme açısından yaşıtlarını 1 yaşında yakalarlar