Aşılama Programı :

1- TC.Sağlık Bakanlığı 2008 Aşı Takvimi

2- Department of Health and Human Services • Centers for Disease Control and Prevention
Recommended Immunization Schedulefor Persons Aged 0–6 Years—UNITED STATES • 2009

Sağlık Hizmetlerinin en önemli ve yarar/maliyet oranı en yüksek alanlarından biri aşılama yoluyla enfeksiyon hastalıklarının önlenmesidir.

·      Aşılar canlı-atenüe ve ölü-inaktive aşılar olarak ayrılır. Atenüe aşılar inaktif aşılardan daha etkilidir. Bu aşılar humoral immünite ile birlikte hücresel immüniteyi de uyarırlar. Ancak bu aşıların özellikle immün yetmezliği olanlarda vahşi suşlarına dönüşüp enfeksiyon oluşturma riskleri vardır. Ölü aşılar çoğalmaz ve enfeksiyon oluşturmazlar. Ancak bu aşıların immünite süresi kısadır ve rapellere gereksinim gösterirler.

·      Aşıların çoğu vücuda enfeksiyonun giriş yeri gözönüne alınarak parenteral olarak verilir. Bunun tek istisnası oral polio aşısıdır.

·      Aşı molekülü ne kadar büyükse ve yapısı ne kadar karmaşıksa o kadar immünojendir.

·      İmmünojeniteyi etkileyen problemlerden birisi de 2 yaş altında infantların poliskkarit antijenlere yanıt alınamamasıdır. Bu durumda antijen bir taşıyıcı proteinle beraber verilmekte ve bu sorun çözümlenmektedir.

·      Primer bağışık yanıt: Bir aşı ilk kez yapıldığında latent dönemden sonra az miktarda antikor oluşturur Aşı sonrası oluşan ilk antikorlar IgM sınıfındandır, ardından IgG sınıfı antikorlar oluşur.

·      Sekonder bağışık yanıt: Aynı antijenle tekrar karşılaştığında ise daha kısa zamanda yoğun bir antikor yanıtı oluşur. Bunun nedeni allerjik bellek taşıyan hücrelerin varlığıdır. Bu antikorların çoğu IgG, az bir kısmı ise IgM sınıfındandır.

·      Etkili bir aşılamada iki aşı arasındaki ideal süre 1 aydır. İlk ve ikinci dozlar arasındaki süre 3, ikinci ve üçüncü aşılar arasındaki süre 6 aya uzatılabilir. Rapel 3. dozdan 6-24 ay sonra yapılabilir.

·      Aşının yapılması geciktiğinde programa kalındığı yerden devam edilmeli ve yeniden başlanmamalıdır. Bunun tersine önerilenden daha kısa sürelerle aşı yapılması aşının etkisini azaltır.

·      Aşıların, yapıldığı yerde lokal kızarıklık, ağrı gibi lokalize, immün yetmezliği olanlarda hastalığın disemine yayılımı, atopik kişilerde görülen allerjik reaksiyonlar ve nedeni bilinmeyen ama immünojenik mekanizmayla oluştuğu tahmin edilen artrit, trombositopeni (kızamıkçık), eritema multiforme, (yenidoğanda Hepatit B) demiyelizan SSS hastalığı (kuduz, kabakulak, kızamık) gibi yan etkileri vardır. Son zamanlarda ülkemizde de sık görülen aşılı kişilerde hastalığın nüks etmesidir. (kızamık) Bunun nedeninin soğuk zincirin kırılması olduğu düşünülmektedir.

Aşılama için kesin kontrendikasyonlar

·      Ağır hastalık, aynı aşıya daha önceden anaflaktik tipte reaksiyon, aşının içinde bulunan yumurta proteinine aşırı duyarlılıktır.

·      Gebelerde ve immün yetmezliği olanlarda zorunlu kalmadıkça canlı aşı verilmemelidir. Gebelere varisella, MMR ve BCG aşısının yapılması, AİDS’li hastalara ise oral polio, BCG ve varisella aşısının yapılması kesin kontrendikedir.

·      Gebelerde Difteri ve Tetanoz aşısı yapılabilir. Zorunlu hallerde İnfluenza, Hepatit B ve Polio, kolera aşısı yapılabilir.

·      Prematürelerde klinik olarak hasta stabilize olduğunda başlanmalı, kronolojik yaşı 2 ay olduğu zaman aşılanmalıdırlar. 

Aşılamada uygulanan yanlış kontrendikasyonlar

·      Sağlıklı bir çocukta hafif ateşli bir enfeksiyon veya ishal,

·      Prematürelik,

·      Antibiyotik alımı,

·      Annenin gebe olması,

·      Anne sütüyle beslenme,

·      Nonspesifik bir allerji öyküsü,

·      Penisillin allerjisi,

Boğmaca ve kızamık aşısı yapılacaklarda ailede konvülsiyon öyküsünün bulunması.

Aşılama ile ilgili pratik bilgiler

·      Yedi yaş üzerinde whole cell aşısı kontrendikedir.

·      Birden fazla aşı aynı anda yan etki riski artmaksızın yapılabilir.

·      Aşılamada gecikme olduğunda kalınan yerden devam edilmelidir.

·      Teorik olarak iki canlı aşı ya aynı anda yapılmalı ya da aralarında en az 1 ay olmalıdır.

·      Canlı viral aşıların yeterli serokonversiyon sağlayabilmeleri açısından kan transfüzyonu veya immünglobülin tedavisinden 3 ay sonra yapılmalıdır.

·      Aşılanma durumu bilinmeyen çocuklar daha önce hiç aşılanmamış gibi kabul edilirler. Oral polio aşısı ishalli çocuğa yapıldıysa 4 hafta sonra yapılmamış kabul edilip yinelenmelidir.

·      Yumurta proteinine allerjik olanlara ve anaflaktik reaksiyon verenlere influenza, kabakulak, kızamık aşıları yapılmamalıdır.

·      Asplenik çocuklara 2 yaş üzerinde pnömokok ve meningokok aşıları yapılmalıdır.

Boğmaca aşısı

Damlacık yoluyla bulaşan ve bulaşıcılığı çok yüksek bir enfeksiyondur. Anneden pasif antikor geçişi zayıftır ve koruyuculuğu çok azdır.Etken mikroorganizma Bordetella pertussisdir ve değişik özellikler gösteren komponentleri vardır.

Adhezyon molekülleri; Filamentoz hemaglütinin, perfactin,fimbria, trakeal kolonizasyon faktörü. Bu moleküllerin hepsi immünojendir ve m.organizmanın solunum yolunda tutumasında rol oynarlar.

Toksinleri; Trakeal sitotoksin (İmmünojenik değil), Adenilat siklaz toksin (İmmünojenik), Pertussis toksini (klasik hastalık tablosundan sorumludur ve lenfositoz yapar. Öksürük kontrol mekanizmalarını bozarak uzun süreli öksürük ataklarına neden olduğu düşünülmektedir.)

Aşı: Whole cell’dir. İnaktive, bütün bakteriyel hücreden elde edilmiştir. IM uygulanır. Whole cell aşının infantlarda görülen nörolojik hastalıklardan sorumlu tutulmaya başlanmasından sonra yapılan çalışmalarla, mikroorganizmanın komponentlerinin bir veya daha fazlası için aselüler aşı geliştirilmiştir.

Transplasental koruma yoktur. Aşının koruyuculuğu %80 dir.

DBT aşısı kesin kontrendikasyonları:

1. Daha önce yapılan aşıdan sonra:

·  Aşıya karşı hipersensitivite

·  İlk yedi gün içinde ensefalopati

2. Nörolojik hastalığı olan çocuklar

·  Sadece progressif nörolojik kontrendikasyon sınıfına alınması önerilmektedir. Hastaya tanı konduktan ve durumu stabilleştikten sonra aşı yapılabilir.

Aşının relatif kontrendikasyonları:,

1.      Hipotonik-hiporesponsif atak

2.      Aşıdan sonraki 48 saat içinde görülen 40,50C üzerinde ateş

3.      Aşıdan sonra en az 3 saat süren ve durdurulamayan ağlama nöbeti

4.      Aşıdan sonraki 3 gün içinde görülen konvülsiyon

Aşıya ait relatif kontrendikasyonlar görüldüğünde hastalara asellüler aşı yapılması tercih edilirken, kesin kontrendike olduğu durumlarda asellüler aşı da yapılmaz.

Konvülsiyon öyküsü olan çocuklarda aşılama: Bu çocuklarda aşı sonrası febril ve afebril konvülziyon geçirme riski artmaktadır. Önerilen konvülziyon etyolojisinin aydınlatılıp tedavinin başlamasına kadar aşının geciktirilmesidir. Difteri ve tetanozun tersine boğmaca geçirmiş çocuklarda aşılamaya gerek yoktur.

Tetanoz aşısı

Tetanoz doğal olarak immünite sağlanamayan ancak uygun aşılama ile tam olarak önlenebilen bir hastalıktır. Toksoid aşıdır. Koruyuculuğu % 95’tir. Her on yılda bir rapel yapılmalıdır.
Gebelerde tetanoz aşısı uygulaması: Tetanoz toksoidi teratojenik değildir. Bu yüzden yenidoğan tetanozunu önlemek için gebelere tetanoz aşısı yapılmalıdır. Daha önce immünize olmamış gebelerde ilk üç ay dahil ilk fırsatta ilk doz aşı yapılmalıdır. İkinci aşı bundan en az 4 hafta sonra yapılmalıdır. Bu iki aşı ile aşıdan 15 gün sonra başlayan 3 yıllık koruma sağlanır. Üçüncü aşı ikinciden 6 ay sonra yapılır ve 5 yıl koruma sağlar. Dördüncü aşı bundan bir yıl sonra yapılır ve 10 yıllık koruma sağlar. Daha sonra 10 yılda bir rapel yapılır.

Yaralanmalarda tetanoz aşısı profilaksisi:
 

 Yan etkiler: Lokal yan etkileri arasında eritem, endurasyon ve duyarlılık vardır. Generalize urtiker, anaflaksi ve periferik nöropati sistemik yan etkiler arasında sayılabilir.Daha önceki aşı sonrası ağır hipersensitivite reaksiyonu olması ve ağır nörolojik bulguların varlığı aşı için kontrendike olan durumlardır.

Difteri aşısı

Boğmaca ve tetanoz aşısı ile birlikte İ.M olarak uygulanır. Aşının koruyuculuğu % 95’tir. Difteri geçiren bireylerde bile aşı uygulanmalıdır. Boğmaca aşısının kontrendike olduğu durumlarda DT olarak ve 7 yaşdan büyüklerde ve erişkinlerde Td olarak (difteri toksoidinin yan etkisi fazla olduğundan daha az antijen içeren formu) uygulanmalıdır.Aşı her 10 yılda bir tekrarlanmalıdır. Çünkü koruyuculuk azalmaktadır. 60 yaştan sonra %40 oranında nonimmünize kişi olduğu bildirilmektedir.

Polio aşısı

İki tipi vardır. Canlı: Oral polio aşısı OPV (Sabin) ve Ölü: İnaktive polio aşısı IPV (Salk) ve IPV-Ep (enhanced potency)
Ülkemizde rutin aşılamada OPV kullanılmaktadır. OPV aşılamasından sonra 2 saat birşey verilmemesi önerilmektedir ancak emzirme kesilmemelidir.

 

Korunma

          - hastalığa karşı                                                 %98                                                  %98-100  

Virüs ekskresyonu ve sekonder atılım                               +                                                                -            

İmmünite

          sistemik                                                              +                                                                +           

          mukozal                                                               +                                                                -            

Antikor yanıtı

          -2-3 doz sonrası                                               %86-97                                                     %85-95

          -4 doz sonrası                                                    %97-100                                                   >%99   

Ömür boyu koruma olasılığı                                                %90                                                                %85     

Aşı sonrası poliomyelit                                                           +                                                                      -            

Diğer aşılarla geçimlilik                                                          +                                                                       +           

*İmmün yetmezlikli birey ya da immün yetmezlikli kontakt varlığı ve yetişkinlerde kontrendike

Kızamık aşısı

Canlı virüs aşısıdır. İmmun anneden geçen antikorlar bebeği 6-9 ay koruyabilir. Tek başına ya da MMR şeklinde yapılabilir. Gelişmiş ülkelerde önerilen yaş 15 aydır. Ancak gelişmekte olan ülkelerde kızamık enfeksiyonu daha küçük yaşlarda da görülebildiğinden 15 aylıkken yapılan aşının olguların % 40’ını korumadığı saptanmıştır. Bu yüzden aşının yapılma yaşı 9 ay bitimine çekilmiştir. Bu yaşta yapılan aşının koruyuculuğu %90’dır. 12 aydan önce yapılan kızamık aşısının uzun dönemde koruyuculuğu azaldığı için bu çocuklara 15. ayda yeniden aşılanma önerilmektedir. Ancak bu durumda beklendiği oranda serokonversiyon görülmeyebilir. İlk aşıdaki zayıf antikor yanıtının ikinci aşılamada verilen antijenleri bloke etmesi nedeniyledir. Aşı subkutan olarak yapılır.
Yan etkiler: Yaklaşık bir hafta sonra (2-15 gün sonra) 39º C veya daha yüksek ateş (%15). Aşıdan 4-10 gün sonra başlayan ve 2-5 gün süren hafif kızamık tablosunu andıran döküntü. Febril konvülziyon (febril konvülziyon riski olanlara 5. gün başlanan parasetamol bu riski azaltmaktadır.) Ensefalopati (1/1.000.000 doz). Aşı yumurta proteini ve neomisin içerdiğinden bu maddelere bağlı olarak allerjik reaksiyon görülebilir.
Kontrendikasyonlar: Gebelere ya da üç ay içinde gebelik riski olanlara verilmemelidir. Yumurtaya ve neomisine anaflaktik reaksiyon gösterenlere kontrendikedir. Aşı PPD reaksiyonunu 4-6 hafta süreyle baskılar. Eğer mutlak yapılması gerekiyorsa aşıyla aynı gün yapılabilir. HİV enfeksiyonu dışında immün yetmezliklerde kullanılmamalıdır. İmmün supressif tedavi alanlarda kontrendikedir. Tedavi bitiminden en az üç ay sonra yapılabilir. Kızamıklı biriyle temas aşılanmamış kişilerde ilk 72 saat içinde yapılan aşı koruyucu olmaktadır.

Kabakulak aşısı

Canlı virus aşısıdır. Koruyuculuğu %95’dir. MMR olarak 15. ayda monovalan kabakulak aşısı olarak da 1 yaştan sonra herhangi bir zamanda uygulanır. Erişkinler için rutin immünizasyon önerilmez, çünkü erişkinlerin %90’ının immün olduğu saptanmıştır.
Yan etkileri arasında ateş (%5) ve orşit (nadir) sayılabilir.
Kontrendikasyonları ise; akut febril hastalık, hamilelik, HIV enfeksiyonu dışında immün yetmezliği olanlar ve immün supressif tedavi alanlardır.

Kızamıkçık aşısı

Herkesin aşılanması gerekirse de doğurganlık çağından önce kızların mutlak aşılanması gerekir. Canlı aşıdır. Koruyuculuğu %90’dır ve ömür boyudur. Tek başına veya MMR olarak kullanılabilir.
Yan etkiler: Döküntü, ateş, lenfadenopati, periferik eklemlerde ağrı, artrit (çok nadirdir), transient parestezi, ekstremitelerde ağrı, trombositopeni, allerjik ve anaflaktik reaksiyonlar.
Kontrendikasyonlar: Hamilelik, İmmün yetmezlik (HIV enfeksiyonu dışında), İmmünsupresif tedavi (tedavi bitiminden 3 ay sonra yapılabilir)

MMR aşısı

15. ayda uygulanır. 4-6 yaşta veya 11-13 yaşta rapel doz önerilmektedir. 

Varicella aşısı

Canlı atenüe virus aşısıdır. Koruyuculuk %95’tir.
Yan etkiler: Ateş, döküntü, generalize, hafif varicella benzeri döküntü, aşıdan bir ay sonra papüloveziküler lezyonlar (%10).
Kontrendikasyonlar: Hamileler, immünsuprese kişiler, neomisine karşı anaflaktik reaksiyon gösterenler.
Aşı 1 yaştan sonra yapılır ve aşıdan 6 hafta sonrasına kadar salisilat alınmamalıdır.

Hemofilus İnfluenza tip B aşısı

Konjuge aşıdır. Mikroorganizmanın virulansından sorumlu olan ve kapsül yapısında bulunan poliribozil fosfat (PRP) antijenik olması ve antikor yanıtı oluşturması nedeniyle aşılardaki temel antijenik yükü oluşturur. Bu karbonhidrat yapıya taşıyıcı bir protein bağlanarak konjuge aşılar elde edilmiştir. Böylece 2 yaş altında kullanılabilen ve anamnestik yanıt oluşturan aşılar elde edilmiştir. Kullanılan taşıyıcı proteinler, difteri toksoidi, N. menengitidis dış membran protein kompleksi ve tetanoz toksoididir.
12 ayın altında hangi aşı ile başlandıysa aynı aşı ile devam edilmelidir. 12. aydan sonra herhangi bir konjuge aşı ile booster doz verilmesi antikor yanıtının düzeyini değiştirmemektedir. Rutin aşılamanın 5 yaşa kadar olan çocuklara yapılması, 5 yaştan sonra riskli gruba aşı uygulanması önerilmektedir.

            5 yaş üzerindeki riskli gruplar:

·  Splenektomi yapılanlar ve orak hücre hastalığı olanlar. Bunlara tek doz aşı yapılır.

·  Konjenital immün yetmezliği olanlar, malignensi veya kemoterapiye bağlı sekonder immün yetmezlikler, HIV enfeksiyonu, kemik iliği transplantasyonu yapılanlar. Bu gruba 1-2 ay arayla iki doz aşı yapılır.

Özel olarak hazırlanmış kombine aşılar dışında aynı enjektöre çekilerek DBT ve Hib aşısı uygulanmaz. Bu uygulamanın Hib aşısına karşı gelişen immüniteyi azalttığına ilişkin pek çok yayın vardır.
Yan etkiler: Aşı uygulama yerinde şişlik, kızarıklık ve ağrı (%15); Ağlama ve ateş (%10-15), ateş genellikle çok yükselmez. Birkaç günden fazla süren ateş araştırılmalıdır.

Hepatit B aşısı

Günümüzde rekombinant aşılar kullanılmaktadır. Koruyuculuk yetişkinlerde %90, çocuk ve bebeklerde %95’tir. Profilaksi amacıyla aşılamada doz aralıkları 0, 1 ve 6. aylar, temas sonrası aşılamada doz aralıkları 0, 1, 2 ve 12. aylardır. Her iki şema arasında koruyuculuk farkı yoktur. Genelde 3. dozdan sonra yeterli korunma sağlanmaktadır. Eğer 2. doz herhangi bir nedenle geciktirilirse, mümkün olan en kısa zamanda uygulanmalıdır. Bu gecikme primer immünizasyon sonrası antikor titrelerinde önemli bir azalmaya neden olmamaktadır. Aynı durum üçüncü aşı için de geçerlidir. Primer aşılama 7-9 yİl korunma sağlar ve bu dönem sonunda rapel aşı yapılmalıdır. Sağlıklı infant ve erişkinlerde aşılama sonrası antikor izlemi yapmaya gerek yoktur. Ancak hemodiyaliz hastalarında aşıya bağlı immünite tam değildir. Bu hastalarda her yıl antikor titresi bakılarak düzey 10 mİÜ/lt’nin altına düşünce rapel doz yapılmalıdır. HBsAg (+) anneden doğan bebeklerde aşılama serisi tamamlandıktan 1-6 ay sonra antikor titresi bakılmalı ve serokonversiyon yoksa ek doz aşı planlanmalıdır.
Taşıyıcı anneden doğan bütün bebeklere HBIG ve aşı uygulanması, taşıyıcı olmayan anneden doğan bütün çocukların aşılanması, adölesan çağda seçilmiş çocukların aşılanması ve yüksek risk grubuna giren erişkinlerin aşılanması önerilmektedir.

Hepatit B için preexposure immünizasyon uygulanması gereken durumlar şunlardır:

·  Hemofilik hastalar ile kan ve ürünlerini almakta olan hastalar

·  İV uyuşturucu bağımlıları

·  Hayat kadınları ve heteroseksüel olup yakın zamanda cinsel yola bulaşan hastalık geçirmiş olanlar ve/veya son altı ay içinde birden fazla kişiyle cinsel ilişkide bulunanlar

·  Cinsel olarak aktif homoseksüel erkekler

·  Kronik HBV taşıyıcısı ile temas eden ev halkı

·  Kronik HBV taşıyıcısı ile cinsel ilişkide bulunanlar

·  HBV enfeksiyonunun endemik olduğu bir ülkede veya bölgeden HBsAg (+) olan bir çocuğu evlat edinen aile fertleri

·  HBV enfeksiyonunun endemik olduğu bölgede oturan bütün çocuklar

·  Mental retarde hastalar ve bunlarla ilgilenenler

·  Hemodiyaliz hastaları

·  Halk sağlığı ile ilgili işlerde çalışanlar

·  Mesleki olarak kan ile temas riski olanlar

·  Endemik bölgeye seyahat edecek olanlar

Yan etkileri: Ağrı ve enflamasyon, hafif ateş, artralji, plazmadan elde edilen aşılarla Guillian Barre sendromu. Son yıllarda yenidoğan döneminde yapılmaya başlanan aşının bu infantlarda da yan etkilere neden olduğu rapor edilmiştir. Bunlar arasında; ateş, BOS bozuklukları, diare, döküntü, DIC, NEC, konvülziyon, apne, bradikardi, eritema multiforme sayılabilir.
Gebelik ve emzirme hepatit B aşısı için kontrendike değildir.

İnfluenza aşısı

İnfluenza aşısı her yıl DSÖ’nün belirlediği üç suş ile hazırlanmaktadır. Altı aydan küçük çocuklara uygulanmaz. Her yıl yinelenmelidir. 6 ay ve üzerindeki yaş grubunda, influenzanın komplikasyonları açısından riskli hastalara aşı uygulanması önerilmektedir. İnfluenza ve boğmaca aşısı küçük çocuklarda febril reaksiyona neden olduğundan DBT aşısının yapılmasından sonraki 3 gün içinde influenza aşısının yapılmaması önerilmektedir. 

İnfluenza aşısı için hedef gruplar:

1) İnfluenzaya bağlı komplikasyonlar yönünden riskli gruplar

·  65 yaş ve üzerindeki sağlıklı insanlar

·  Kronik pulmoner veya kardiyovasküler hastalığı olan çocuk ve erişkinler

·  Orak hücre hastalığı ve diğer hemoglobinopatiler

·  Kronik renal ya da metabolik hastalığı olanlar

·  Semptomatik HIV enfeksiyonu olanlar

·  İmmünsuprese hastalar veya immünsupressif kullananlar

·  6 ay -18 yaş arasında olan ve uzun süreli aspirin tedavisi alan çocuk ve adölesanlar

·  Bakımevlerinde kalanlar ve kronik tıbbi bakİma muhtaç olanlar

2)Yüksek riskli kişilere influenza bulaştırma riski olanlar

·  Doktor, hemşire ve diğer sağlık personeli

·  Yüksek riskli hasta ile teması olabilecek kişiler

·  Yüksek riskli hastanın diğer aile bireyleri

·  Bakımevlerinde çalışan personel

Kuduz aşısı

Kuduz hemen hemen %100 oranında ölümle sonuçlanan bir hastalık olup ortalama inkübasyon süresi 1-3 aydır. 19 yıla kadar uzun vakalar da bildirilmiştir. Kaynak olarak %90 köpek, %2 kedi, %3 yarasalar suçlanır.
Kuduz deri ve muköz membranlardaki açık kesik ve yaralardan geçer. Kuduz bir hayvana dokunmak, kanı, idrarı ya da gaytası ile temas etmek profilaksi endikasyonu değildir. Kuduz bir hayvan tarafından ısırılınca kuduz riski %5-80, tırmalanmadan sonra %0.1-1,’dir. Aşılamaya başlamadan hayvandaki kuduz riski ve temasın şekli araştırılmalıdır. Isırılma ve açık yarayla temas kesin endikasyondur. Temas sonrası hayvan on gün izlenmelidir. Çünkü hayvanlar viremiden 10 gün sonraya kadar genellikle klinik bulgu verirler (hayvan provakasyon olmadan ısırıyorsa kuduz yönünden anlamlı). Temas sonrası yara su ve sabun ile acilen yıkanmalıdır. Bu kuduzdan korunmada en etkin yöntemdir. Temastan sonra immÌnglobulin; (insan ya da hayvan kaynaklı) yarısı yara etrafına yarısı gluteaya yapılmalıdır. Aşı ile aynı enjektöre çekilmemeli ve aynı Yere yapılmamalıdır. İmmünglobulin aşıdan önce yeterli antikor yanıtı sağlamak için yapılır. Yapılamadıysa aşı yapıldıktan 8 gün sonraya kadar yapılabilir. Aşı için WHO tarafından önerilen doz aralıkları şöyledir: 0, 3, 7, 14, 28 ve 90. günler. CDC tarafından önerilen günler ise 0, 3, 7, 14 ve 28’dir. Aşılar çocuklarda bacağa, erişkinlerde ise deltoide yapılmalıdır. Antikor yanıtı düşük olduğu için gluteal bölgeye uygulanmamalıdır. Gebelikte insan kaynaklı kuduz immünglobulini ve aşı kontrendike değildir ve yapıldığında hem anneye hem de bebeğe koruma sağlar.

Pnömokok aşısı (Örn : PREVENAR )

St. Pnömoni çocukları ve yetişkinleri etkileyen ve tüm dünyada çok yaygın olarak görülen bir enfeksiyondur.
Üst solunum yollarına invaze olan m.organizma bakteriyemi ve menenjit gibi dissemine enfeksiyonlara, pnömoni, sinüzit ve otit gibi alt ve üst solunum yolu enfeksiyonlarına neden olur.
Aşı tüm risk gruplarına önerilmektedir. Bunlar; 65 yaş üstü ve 2 yaş altı, kronik akciğer, kalp, karaciğer hastalığı, diyabet mellit, fonksiyonel veya anatomik aspleni, HIV enfeksiyonu, lösemi, lenfoma, yaygın malignensi, sistemik steroid alımı, nefrotik sendrom ve transplantasyon.
Aşı 23 farklı serotipin polisakkarit antijenini içerir. Aşının koruyuculuğu immünsüpresif hastalarda daha az olmakla beraber %65-81 arasında değişmektedir. Aşı subkutan olarak yapılır ve 10 yıl kadar korur.
Aşının yan etkileri; Hafif ateş ve lokal yan etkilerle sınırlıdır.
 

Meneningokok Aşısı   (Örn : MENECTRA )

Beş yaş altında sık görülen meningokok enfeksiyonları menejit ve meningokosemi gibi invaziv enfeksiyonlara neden olur.Aşının uygulandığı risk grupları vardır. Bunlar; Properdin, kompleman eksiklikleri, fonksiyonel veya fizyolojik aspleni, immün yetmezlikli hastalar ve kışla gibi kalabalık ortamlarda görülen salgınlar.Aşı A, C, Y, W-135 serotiplerinden hazırlanır ve subkutan olarak uygulanır. Koruyuculuğu 3-5 yıl arasında değişir. Koruyuculuk %85-100 arasında değişir.
Aşı genel kullanımda 2 yaş üzerinde kullanılır. Aşı ayrıca klinik ve laboratuvarlarda çalışıp m.organizmayla karşılaşma riski yüksek olanlarda, enfeksiyonun endemik ve hiperendemik olarak görüldüğü yörelere seyahat edeceklere de önerilir. Serotip C’nin neden olduğu salgınlarda aşı salgının kontrol altına alınması için kullanulabilirken, sporadik vakalarda temas sonrası sadece kemoproflaksi tercih edilir.