ana sayfa      e-posta

Aile Hekimi - Pediatri Konuları

• Aktive olmuş eozinofil ECP, Lökotrienler vb salgılar.
• Astımda havayolu enflamasyonunun monitorizasyonu amacı ile bazı mediatörlerin serum düzeylerini inceleyen çok sayıda çalışma yapılmıştır. Bunlardan en sık çalışılan eozinofilik enflamasyonun bir göstergesi olan ECP’dir.

• Astım kız ve erkeklerde aynı oranda.
• En önemli risk etkeni ailede atopinin varlığı.

• Dünyada 130 milyon astımlı insan var.
• Gelişmiş ülkelerde (ABD, İngiltere, Avustralya, Yeni Zelanda gibi) sıklık 8-10 kat daha fazla.
• Gelişmiş ülkelerde sıklık şehirdeki düşük gelir gruplarında diğer gruplara göre daha yüksek.

• Astımlı bireylerin çocuklarında benzer fenotipten astım görülme sıklığı sağlıklı bireylerin çocuklarına göre daha sık bulunmuştur.
• Tek yumurta ikizlerinde astım, ekzema, saman nezlesi oranları benzer .
• İkiz çalışmalarına göre genetik etki %35-70.

• Astım sıklıkla 5 yaşından önce gelişir (Bunların da yarısı < 3 yaş).
• Geçici wheezing: SÇ’larının %20’sinde sadece ÜSYE ile ortaya çıkan wheezing görülür. Bunların da % 60’ı çocuk 6 yaşına ulaştığında kaybolur.
• Allerji testleri solunum fonksiyon testi dışında normaldir.
• Wheezingi erken başlayan ve allerjik testleri bozuk olan çocuklar 6-11 yaşında da wheezinge sahip olmaları daha olasıdır.
• 6 yaşından sonra wheezingi başlayan çocuklar sıklıkla allerjiye sahiptir ve 11 yaşına geldiklerinde wheezingin devam etmesi daha muhtemeldir.

• Öykü
• Fizik muayene
• Laboratuar
• Erken yaşta astım tanısı koymak için bazı kriterler önerilmiştir:

• Semptomların
• Allerjenler
• İrritan maddeler
• Egzersiz
• Viral enfeksiyonlar ile tetiklenmesi

• ÜSYE, sigara dumanı, kimyasal kokular veya toz atak başlatıyor mu ?
• Şikayetlerin yemekle ilişkisi var mı ? (GER)
• Ailenin gözlemlediği başka bir uyaran var mı ?
• Çocuğun yaşadığı çevrenin özellikleri
• Evde halı veya halıfleks var mı ?
• Soba ile mi yoksa kaloriferle mi ısınıldığı ?
• Evde hayvan varlığı ?
• Evde rutubet varlığı ?
• Evde sigara içiliyor mu ?
• Bugüne kadar ne sıklıkla acile başvurdu ?
• Hangi tedaviler uygulandı ?
• Nebülize bronkodilatör tedavi varlığı ve bulguların gerilemesi astım lehinedir.
• Profilaksi amacıyla ilaç başlandı mı ? Hasta bu tedaviden fayda gördü mü ?
• İnhale steroidlerle hastalık şiddetinin azalması astım lehinedir.
• Atakların sıklığı ilaç tedavisinin düzenlenmesinde büyük önem taşır.
• Kaç ay arayla atak yaşanıyor ?
• Ataklar arasında özellikle egzersiz sonrası öksürük, hırıltı ve/veya gece öksürüğü oluyor mu ? Var ise bunların sıklığı ?
• Hastalığın mevsimlerle ilişkisi var mı ?
• Astımlılarda ÜSYE’nın daha sık görüldüğü bahar aylarında ve kış mevsiminde hastalığın şiddetlenmesi daha olasıdır.
• Birden fazla allerjik hastalık bir arada görülebilir.
• Astımlı çocuklarda %80’e varan oranda allerjik rinit görülür.
• Allerjik rinit sorgulanmalı: burun tıkanıklığı, burun kaşıntısı, burun akıntısı ve hapşırık var mı ? Var ise ne sıklıkta var ?
• Allerjik rinitte bu bulgular genellikle haftanın çoğu günü 1 saatten fazla olacak şekilde vardır ve soğuk algınlığından bağımsız olarak ortaya çıkar.
• Hastanın özgeçmişi sorgulanırken:
• Kaç kez otit, sinüzit ve pnömoni geçirdiği, kulağa tüp takılıp takılmadığı, tonsillektomi-adenoidektomi geçirip geçirmediği sorulmalıdır
• Hastanın soygeçmişi sorgulanırken:
• Ailede allerjik hastalık var mı ? Astım ebeveynlerden birinde varsa çocukta %25, ikisinde birden varsa %50 oranında görülmektedir.
• Kronik öksürük ile gelen her hastaya çevresinde erişkin tbc vakası sorgulanmalı

• Astımlı bir hastada atak dışında akciğerde hiçbir bulgu olmayabilir.
• Ağır astımlılarda veya astım nöbetinde göğüs ön arka çapı artmış olabilir.
• Atak sırasında siyanoz, takipne, taşikardi, interkostal, supra ve substernal çekilmeler ve ekspiryum uzaması vardır.
• Astımın en tipik dinleme bulgusu wizing’dir. Ancak her hastada wizing duyulmayabilir.
• Eğer hava akımı olamayacak kadar ağır bir obstrüksiyon varsa wizing duyulmaz. Bunun pratik önemi şudur; belirgin wizing’i olan bir hastada wizing duyulmuyorsa ve hasta kötüleşiyorsa bu durum hastanın ağırlaştığını ve solunum yetmezliğine gidişini gösterir.
• Astımlı hastanın akciğerinde pozisyonla ve öksürükle değişen kaba raller ve ronküsler duyulabilir.
• Ayrıca astım tanısı için ipucu olabilecek bir atopik dermatit (ekzema) ya da allerjik rinit muayenede araştırılmalıdır.
• Çomak parmak: Astım’da olmaz. Kistik fibrozis ya da bronşektazi olabilir.

• Astımda solunum yolarındaki obstrüksiyon sonucunda hava akım hızlarında , havayolu iletkenliğinde, akciğer hacimlerinde ve gaz alışverişinde ortaya çıkan değişiklikler solunum fonksiyon testleri (SFT) ile ölçülebilmektedir.
• Solunum fonksiyon testleri astım tanısı koymada en değerli testtir. Özellikle FEV1’de düşme ve bronkodilatatör tedaviyle FEV1’de %15 civarında artış olmasıastım tanısı koymada son derece önemlidir.
• Astımlı hastalar SFT ile takip edilmelidirler.
• SFT altı yaşın üstündeki hastalara yapılır.
• Astımdaki obstrüksiyonun en önemli özelliklerinden biri reverzibilite göstermesidir.
• Reverzibilite testi: 200 mikrogram salbutamol inhalasyonundan sonra ölçülen FEV1 veya FVC değerlerinde başlangıçta elde edilenlere göre %15 veya üzerinde bir artış saptanması solunum yollarında reverzibil bir obstrüksiyon olduğunu gösterir.

Hafif aralıklı

• ·Semptomlar ≤ 2 / hafta.
• ·Egzesarbasyonlar kısadır ve birkaç saat ile birkaç gün sürer.
• ·Gece semptomları ≤ 2 / ay.
• ·Egzesarbasyonlar arasında semptomsuz ve  akciğer fonksiyon testleri normal.
• ·FEV1 veya PEF≥%80
• ·PEF’deki değişkenlik ≤ %20.

Hafif persistan

• ·Semptomlar > 2 / hafta, < 1 / gün.
• ·Egzesarbasyonlar aktiviteyi etkiler.
• ·Gece astım semptomları ≥ 2 kez / ay.
• ·Solunum fonksiyon testleri: FEV1 ≥ %80 beklenen 
• ·PEF’deki değişkenlik %20–30’dur.

Orta persistan

• ·Günlük semptomlar.
• ·Egzesarbasyonlar akiviteyi etkileyebilir.
• ·Egzesarbasyonlar ≥ 2 / haftada ve günlerce sürebilir,
• ·Gece semptomları > 1 / hafta,
• ·FEV1 ve PEF değerleri %60-80 arasındadır.
• ·PEF değişkenliği > %30.

Ciddi persistan

• Uygunsuz cihazlar
• Uygunsuz dozlar
• Tedaviye uyumsuzluk
• Allerjik rinit, sinüzit ve kronik üst solunum yolu infeksiyonları astmatik semptomlar tamamen kontrol edilmeden önce tedavi edilmelidir.
• Nokturnal astma:
• Akciğer fonksiyonundaki sirkadyen varyasyon, dolaşımda ve havayollarında enflamatuar mediatör salınımı gösterilmiştir. Diğer faktörler; allerjene maruz kalma ve havayolunun postürle ilişkili irritasyonu (örn. GER, sinüzit) rol oynayabilir. Bazı hastalarda solunum sisteminin MSS kontrolündeki anormallikler mevcut olabilir, özellikle obstructive sleep apnede.