ana sayfa      e-posta

Aile Hekimi - Pediatri Konuları

BEBEK VE ÇOCUKLARDA SUNİ DOLAŞIM

Hasta bebek, çocuk veya erişkin de olsa KPR'un temel prensipleri aynıdır. Fark, bebek ve çocuklardaki acil nedenlerin farklı olması ve büyüklük farkları nedeni ile, uygulanacak tek­niktir.

Olayların çoğunda bebek ve çocuklarda kardi-opulmoner arrest, solunum durması ile başlar. Hi-poksiye bağlı sekonder kalp durması sonradan gelişir. Bu nedenle ATT dikkatini ilk önce hava yoluna ve solunuma yöneltmelidir. Birçok olayda hava yolunu açıp yeterli solunum sağlamak resüsitasyon için yeterlidir.

KPR açısından bir yaşın altındaki herkes bebek sayılır. Bir ve 8 yaşlar arasındakilere çocuk denir. 8 yaşın üzerindekilere erişkinlere uygula­nan teknikler uygulanır. Bu tanımlar sadece yar­dımcı olmak içindir. Bebek ve çocukların büyük­lüğünde yaşa bakmadan değişiklikler olabilir.

Dolaşımın Değerlendirilmesi

Hava yolu ve solunum değerlendirilip, sorunlar düzeldikten sonra, ATT dikkatini dolaşıma yöneltir. Erişkinde olduğu gibi, bu nabızın kontrolü ile başlar. Yine erişkinde olduğu gibi nabızın palpe edilememesi kanın dolaşabilmesi için eksternal kalp masajı gerektiğini gösterir. Çocukta nabız, erişkinde tarif edildiği gibi karotis arteri üzerinde hissedilebilir. Bu nabazanm palpe edilmesi bazen bebeklerde zor olabilir. Bebeklerin boynu kısa ve genellikle kalın olduğundan karotis nabzının palpasyonu zor olabilir. Prekordial (kalbin üzerindeki göğüs bölgesi) kalp aktivitesi, bir nabazan değil, daha çok yayılan bir uyarı olduğundan güvenilir değildir. Bazen kalbi gayet iyi çalışan bebeklerde prekordium oldukça hareketsizdir ve kalbin durduğu izlenimini verebilir. Bu güçlükler nedeni ile bebeklerde periferik nabızların niteliğini belirlemek için brakial arter palpe edilmelidir.

Brakial arter kolun iç yanında, dirsek ve omuz arasında ortada yer alır (Şekil 1). ATT başparmağını dirsek ve omuz arasında kolun dış tarafına yerleştirir. İşaret ve orta parmağının uçları bisepsin medial kenarından kemiğe doğru hafifçe basılarak brakial nabız bulunur.

Eksternal Kalp Masajı

Bebek ve çocuklarla erişkinler arasındaki fark eksternal kalp masajının uygulanmasındaki tekniktedir. Fark göğüs duvarının daha küçük olması, bebek ve çocuklarda kalp atım hızının daha yüksek olması ve çevre organların daha kolay yaralanabilme olasılığıdır.

Kalbin Pozisyonu: Göğüs büyüdükçe kalbin kapladığı yer azalır. Bebek ve çocuklarda kalp hemen hemen erişkindeki ile aynı düzeydedir. Eğer meme başları arasında hayali bir çizgi çizilirse bastırma yeri bu çizginin bir parmak altında, sternum üzerindedir. İşaret parmağı sternumun kestiği yerde çizginin hemen altına yerleştirilir. Orta parmak bastırma bölgesinin en üst noktasını belirler
(Şekil 2). Erişkinde tarif edilen aynı teknikle, ksifoid çıkıntı orta parmakla belirlenebilir. Bu durumda işaret parmağı altında kalan yer bastırma için uygun yerdir. Çocukların sternumu 6-7 cm. uzunluğundadır. İki parmak sternumun alt ucunu kolayca kapatır.

Göğüs Büyüklüğü: Bebek ve çocukların göğsü erişkinden daha küçüktür ve kolay bastırılır. Yeterli bastırma için iki el gerekmez. Parmaklar sternumun üzerine konularak 2-3 cm. bastırılır. Erişkinde olduğu gibi en iyi sonuçların alınabilmesi için hastanın sert bir zeminde yatması gereklidir. Çocuklarda biraz daha fazla basınç gerekir, fakat iki veya üç parmak yeterli olur. Eğer çocuk büyükse ve sternum üç parmak ile bastırılamıyorsa, bir elin ayası kullanılabilir. Sadece el ayası sternuma yerleştirilir, parmaklar göğüse temas etmemelidir. Eğer hasta el ayasının konulması gerekecek kadar büyükse, bastırma derinliği 3-5 cm. olabilir.

Kalp Hızı: Bebek ve çocuklarda kalp hızı daha fazla olduğundan, bastırma da daha hızlı olmalıdır. Bebeklerde dakikada 100, çocuklarda 80-100 olmalıdır.

Organların Frajilitesi: Özellikle bebeklerde karaciğer relatif olarak büyük, sağ diafragmanın altında ve oldukça frajildir. Soldaki dalak daha küçük

şekil 1

       : Bebekte brakial nabızın alınması. Bu nabız kolun iç kısmında, dirsek ve omuz
arasındaki mesa­fenin ortalarında yer alır.
Nabızı palpe etmek için işa­ret ve orta parmakların uçları kullanılır.

ve erişkinlerden daha az frajildir. Fakat dikkatsizce yapılan KPR'da ikisi de yaralanabilir. Bastıran parmak mutlaka göğüste orta çizgide olmalıdır.Çocuktaki eksternal kalp masajı, erişkinde olduğu gibi mutlaka ventilasyon ile birlikte olmalıdır. Bastırma ve ventilasyon oranı 5:1'dir. Sadece bir ATT olduğunda, her 5 bastırmadan sonra ATT hava yolunu açar ve bir nefes verir. İki ATT varsa, nefes beşinci bastırmadan sonraki arada verilir. Bebeklerde her beşinci bastırmadan sonra bir nefes (1-1.5 saniye) verilmelidir.

şekil 2

 Çocukta eksternal kalp masajı için uygun bölge
orta çizgide, memebaşları arasındaki çizginin bir parmak altındadır.