|
ÇOCUKLUK
ÇAĞI KONVÜLZİYONLARI
Dr. İpek
Güney
KONVÜLZİYON
Santral sinir sisteminde anormal nöron deşarjları ile
ani gelişen, geçici serebral fonksiyon bozukluğudur.
Bilinç kaybı veya bozukluğu, anormal motor aktivite, duysal veya
otonomik fonksiyon bozukluklarının tek başına veya birlikte görüldüğü
tablodur.
Bir tanı değil, beyni tutan bir hastalığın bulgusudur.
Çocukluk çağında en sık görülen nörolojik hastalıktır.
Çocukların %5’i en az bir kez konvülziyon geçirir.
En sık görüldüğü yaşlar hayatın ilk 5 yılıdır.
Yenidoğan döneminde diğer yaşlardan daha sık görülür.
I. Akut
II. Kronik ( Epilepsi )
AKUT
KONVÜLZİYON
Yenidoğan Dönemi
Nedenleri:
- Hipoksi/asfiksi (İlk 48 saat)
- Enfeksiyon (Sepsis,menenjit) (> 48 saat)
- Intrakraniyal kanama
- Metabolik bozukluk (Hipoglisemi,elektrolit boz.)
- Pridoksin bağımlılığı
- Serebral gelişim anomalileri
- Familyal yenidoğan konvülziyonları
Süt Çocuğu ve Küçük Çocuk
Nedenleri:
- Enfeksiyon (En sık)
- Ekstrakraniyal (Febril konvülziyon)
- İntrakraniyal (Menenjit, ensefalit, abse)
- Metabolik bozukluk (2.En sık)
- Elektrolit bozuklukları
- Hepatik, renal yetersizlik
- Diyabetik ketoasidoz
- Toksik nedenler
- Akut serebral hipoksi
- Kalp yetersizliği
- Solunum yetersizliği
- İntrakraniyel yapısal bozukluk
- Travma
- Serebrovasküler olay
- Tümör
Okul ve Adolesan Dönemi
Nedenleri:
- Kafa Travmaları
- İntrakraniyal enfeksiyonlar
- Zehirlenmeler
- Akut veya kronik böbrek hastalığı
- Serebrovasküler olaylar
- Beyin tümörleri
AKUT KONVÜLZİYON
Klinik
Akut konvülziyon generalize veya parsiyel olabilir.
Generalize konvülziyonlar başlangıçtan itibaren bilinç kaybı ile
birliktedir.
- Klonik : Her iki tarafı tutan ritmik kasılma
- Tonik : Aralıksız kasılma-katılaşma
- Tonik-Klonik : Tonik fazı takiben ritmik kasılma
- Miyoklonik : Ani sıçrama ile anlık kas kontraksiyonu
- Atonik-Akinetik : Tonus kaybı veya tamamen haraketsiz kalma
Herhangi bir tipte, uzun veya kısa süreli, hatta status şeklinde
olabilir.
Süt çocuğu ve küçük çocukta en sık klonik ve tonik generalize
konvülziyon görülür.
Okul ve adolesan döneminde ise en sık tonik-klonik generalize
konvülziyon görülür.
Yenidoğan döneminde ise generalize deşarjlar olmadığı için generalize
tonik-klonik konvülziyon görülmez.
En sık amorf (subtle) nöbetler ve multifokal klonik konvülziyonlar
görülür.
- Subtle : Gözlerde ve yüzde değişik hareketler (göz kırpma, nistagmus,
oral otomatizmalar), eller ve ayaklarda yüzme/pedal
çevirme hareketleri veya apne görülür.
!!! Konvülzif apnede bradikardi gelişmez.
AKUT KONVÜLZİYON
Tedavi
Vital fonksiyonların kontrolü (stabilizasyon
Konvülziyon tedavisi (Nöbet kontrolü)
Etiyolojinin bulunması, spesifik tedavi
İdame antikonvülzif tedavi
!!! İlk konvülziyonda idame tedavi BAŞLANMAZ.
AKUT KONVÜLZİYON
Tedavi-Antikonvülzif Tedavi
Yenidoğan dönemi tedavisi
farklıdır.
Önce kan şekerine bakılır.
Hipoglisemi varsa; %10 dekstroz 2 ml/kg IV ve 0,5 gr/kg/s perfüzyonla
devam edilir.
Hipoglisemi yoksa %10 dekstroz 0,1-0,5 gr/kg/s perfüzyon başlatılır.
- Klonazepan (0,5-1 mg/doz IV)
- Ca-glukonat (%10, 2 ml/kg IV)
- Mg-sülfat (%2’lik 4 – 6 ml IV)
- Pridoksin (100 mg/doz IV)
!!! Konvulziyon durmazsa status protokolü.
Süt çocuğu ve büyük çocuk
Benzodiazepin grubundan bir ilaç seçilir.
- Midazolam (0,2 mg/kg IV, rektal)
- Diazepam(0,2-0,5 mg/kg IV,max10 mg)
! 10 dk sonra tekrarlanabilir.
! Solunum depresyonu.
Nöbet durmazsa fenitoin
(10-15 mg/kg IV, max 1 mg/kg/dk SF ile)
Nöbet devam ederse fenobarbital
(10-15 mg/kg IV, max 30 mg/dk)
!!! Durmazsa status protokolü
AKUT KONVÜLZİYON
Etiyolojik İnceleme
Öykü
Fizik-Nörolojik muayene
Laboratuvar inceleme
- Rutin kan testleri
- Lomber ponksiyon (< 1 yaş)
- EEG (İlk 24 saat)
- BT/MR (YD’da kraniyal USG)
FEBRİL KONVÜLZİYON
Nedir?
- MSS enfeksiyonu ya da akut elektrolit düzensizliğinin olmadığı,
- Daha önce YD konvülziyonu veya ateşsiz konvülziyon geçirmemiş olan,
- 1 aydan büyük çocuklarda,
- Ateşin 38,4 C’den yüksek olduğu,
FEBRİL NÖBETLERDİR.
Toplumun %2-5’inde görülür.
Erkeklerde insidansı daha yüksektir.
6 ay-6 yaş arasında görülür (18-22 ay en sık)
Klinik açıdan 2’ye ayrılır,
1. Basit (%70): Generalizedir. 15 dk’dan kısadır. 24 saatte
birden fazla görülmez.
2. Kompleks (%30): Generalize veya fokal.Bu 15 dk‘dan uzun sürer.
24 saatte birden fazla görülebilir.
!!!<12 ay ilk febril konvülziyon %50 ateşli dönemde tekrarlar.
Risk Faktörleri:
- 1. veya 2. derece akrabalarda görülmesi,
- 30 günden fazla YD servis bakımı gerekmiş olması,
- Gelişimsel gerilik,
- Yuvaya gitme
!!! En sık ÜSYE, OM ve Herpes virüs 6 enfeksiyonlarında görülür.
Yaklaşım:
Tanıyı koymadan önce diğer hastalıklar ekarte edilmeli.
1 yaş altında ilk basit FK görülmüşse LP yapılmalıdır.
İlk komplike FK’da, bilincin hemen açılmadığı durumlarda ve öncesinde
antibiyotik kullanan çocuklarda LP yapılmalıdır.
|
Kraniyal USG
BT
MR
EEG
|
----------------> |
-Basit
FK’da yararı yoktur.
-Komplike
FK’da kullanılır.
|
Tedavi:
AMAÇ KONVÜLZİYONU DURDURMAKTIR.
Antipiretikler hastayı rahatlatır ancak konvülziyonu engellemez.
Genelde 5 dk içinde kendiliğinden durur.
Eğer durmazsa diazepam (0.3 mg/kg max.10 mg IV ya da rektal verilir).
Devamlı ilaç tedavisi uzun süren ve tekrarlayan febril statusta
önerilir.
- Fenobarbital ve sodyum valproat
KRONİK KONVÜLZİYON
(EPİLEPSİ)
§Herhangi
bir uyaran olmaksızın tekrarlayan konvülziyonlara epilepsi denir.
§Yapılan deneylerde kortikal nöronların membran
potansiyellerinde ve ateşlenme şekillerinde bazı fonksiyon
bozuklukları saptanmıştır.
§Bunun
nedeni, eksitatör nörotansmitterler (glutamat ve aspartat) ile
inhibitör nörotansmitterler (GABA) arasındaki dengesizlik ve iyon
kanallarındaki bozukluk olarak ileri sürülmüştür.
Sınıflama (ILAE-1984)
Parsiyel konvülziyonlar
1. Basit parsiyel
2. Kompleks parsiyel
3. Sekonder generalize parsiyel
Generalize konvülziyonlar
|
1. Absans
|
5. Atonik |
|
2. Klonik |
6. Akinetik |
|
3. Tonik |
7. Miyoklonik |
|
4. Tonik-Klonik |
8. İnfantil spazm |
Sınıflandırılamayan
konvülziyonlar
§Etiyolojik
sınıflama
§
1.İdiyopatik (primer)
2.
2.Semptomatik (sekonder)
3.
3.Kriptojenik
GENERALİZE KONVÜLZİYONLAR
1.ABSANS ( Petit – Mal)
- Dalma Nöbeti, bilinç bulanıklığı ile gözlerde karşıya veya yukarıya
sabit boş bakış belirir.
- En fazla 20 sn sonra nöbet biter, hasta bıraktığı yerden işine devam
eder. Konfüzyon yoktur.
- Otomatizmalar (Ağız şapırdatma, yalanma, üstünü çekiştirme, para
sayma, ayaklarını yere vurma) eşlik edebilir.
2. KLONİK KONVÜLZİYONLAR
- Ekstremitelerde ritmik kasılma, gevşeme haraketleri görülür
(çırpınma).
- Yüzde ağız ve göz çevresinde klonik kasılmalar olabilir.
- Sık olarak ağızda köpük ve hırıltılı solunum görülür.
3. TONİK KONVÜLZİYON
- Tüm vücutta generalize, ani kas tonusu artışı ile belirir
(robot gibi düşer).
- Ektansiyon veya yarı fleksiyonda olabilir.
- Masseter kası kenetlenir (dili ısırabilir)
- Gözler açık sabit bakış ve siyanoz gelişir.
4. TONİK-KLONİK KONVÜLZİYON (GRAND-MAL)
- Nöbet 1,5 dk’yı geçmeyen tonik fazla ve ani bir soluk çıkışı
(çığlık) ile başlar ve ekstremitelerde ritmik klonilerle devam eder.
- Hırıltılı solunum ve ağızda köpük belirgindir.
5. ATONİK KONVÜLZİYON
- Vücut tonusunun ani kaybıyla giden ve hastanın yere düşmesine
yol açan nöbetlerdir (astatik).
- Düşmeler çok ani ve sert olabilir, kafa travması sıktır.
6. AKİNETİK KONVÜLZİYON
- Aniden haraketsiz kalma, gevşeme, yüzde solukluk şeklinde
beliren nöbetlerdir.
- Küçük çocuklarda oldukça sık rastlanır.
- Aile çocuğun öldüğünü zanneder.
7. MİYOKLONİK KONVÜLZİYON
- Kollarda bacaklarda belirli kas gruplarını tutan ani, bir anlık
kasılmalar ile beliren sıçrama nöbetleridir .
- Palpebral miyokloni ve yüzde seyirmeler (miyokimi) şeklinde görülür.
8. İNFANTİL SPAZMLAR
- Hemen hemen sadece süt çocuklarına özgü masif miyoklonik
spazmlardır.
- Genelde 5 sn’den kısa süren spazmlar peşpeşe seriler halinde belirir.
|