ana sayfa      e-posta

Aile Hekimi - Pediatri Konuları

ÇOCUKLUK ÇAĞI KONVÜLZİYONLARI
                                                                                                                              
Dr. İpek Güney  [1]

KONVÜLZİYON

Santral sinir sisteminde anormal nöron deşarjları ile ani gelişen, geçici serebral fonksiyon bozukluğudur.
Bilinç kaybı veya bozukluğu, anormal motor aktivite, duysal veya otonomik fonksiyon bozukluklarının tek başına veya birlikte görüldüğü tablodur.
Bir tanı değil, beyni tutan bir hastalığın bulgusudur.
Çocukluk çağında en sık görülen nörolojik hastalıktır.
Çocukların %5’i en az bir kez konvülziyon geçirir.
En sık görüldüğü yaşlar hayatın ilk 5 yılıdır.
Yenidoğan döneminde diğer yaşlardan daha sık görülür.

I. Akut

  • Yenidoğan Dönemi

  • Süt Çocuğu ve Küçük Çocuk

  • Okul ve Adolesan Dönemi
     

II. Kronik ( Epilepsi )

AKUT KONVÜLZİYON
Yenidoğan Dönemi

Nedenleri:

- Hipoksi/asfiksi (İlk 48 saat)
- Enfeksiyon (Sepsis,menenjit) (> 48 saat)
- Intrakraniyal kanama
- Metabolik bozukluk (Hipoglisemi,elektrolit boz.)
- Pridoksin bağımlılığı
- Serebral gelişim anomalileri
- Familyal yenidoğan konvülziyonları

Süt Çocuğu ve Küçük Çocuk

Nedenleri:

- Enfeksiyon (En sık)
- Ekstrakraniyal (Febril konvülziyon)
- İntrakraniyal (Menenjit, ensefalit, abse)
- Metabolik bozukluk (2.En sık)
- Elektrolit bozuklukları
- Hepatik, renal yetersizlik
- Diyabetik ketoasidoz
- Toksik nedenler
- Akut serebral hipoksi
- Kalp yetersizliği
- Solunum yetersizliği
- İntrakraniyel yapısal bozukluk
- Travma
- Serebrovasküler olay
- Tümör

Okul ve Adolesan Dönemi

Nedenleri:

- Kafa Travmaları
- İntrakraniyal enfeksiyonlar
- Zehirlenmeler
- Akut veya kronik böbrek hastalığı
- Serebrovasküler olaylar
- Beyin tümörleri

AKUT KONVÜLZİYON
Klinik

Akut konvülziyon generalize veya parsiyel olabilir.
Generalize konvülziyonlar başlangıçtan itibaren bilinç kaybı ile birliktedir.
- Klonik : Her iki tarafı tutan ritmik kasılma
- Tonik : Aralıksız kasılma-katılaşma
- Tonik-Klonik : Tonik fazı takiben ritmik kasılma
- Miyoklonik : Ani sıçrama ile anlık kas kontraksiyonu
- Atonik-Akinetik : Tonus kaybı veya tamamen haraketsiz kalma
Herhangi bir tipte, uzun veya kısa süreli, hatta status şeklinde olabilir.
Süt çocuğu ve küçük çocukta en sık klonik ve tonik generalize konvülziyon görülür.
Okul ve adolesan döneminde ise en sık tonik-klonik generalize konvülziyon görülür.
Yenidoğan döneminde ise generalize deşarjlar olmadığı için generalize tonik-klonik konvülziyon görülmez.
En sık amorf (subtle) nöbetler ve multifokal klonik konvülziyonlar görülür.
- Subtle : Gözlerde ve yüzde değişik hareketler (göz kırpma, nistagmus, oral otomatizmalar), eller ve ayaklarda yüzme/pedal
çevirme hareketleri veya apne görülür.
!!! Konvülzif apnede bradikardi gelişmez.

AKUT KONVÜLZİYON
Tedavi

Vital fonksiyonların kontrolü (stabilizasyon
Konvülziyon tedavisi (Nöbet kontrolü)
Etiyolojinin bulunması, spesifik tedavi
İdame antikonvülzif tedavi
!!! İlk konvülziyonda idame tedavi BAŞLANMAZ.


AKUT KONVÜLZİYON
Tedavi-
Antikonvülzif Tedavi

Yenidoğan dönemi tedavisi farklıdır.
Önce kan şekerine bakılır.
Hipoglisemi varsa; %10 dekstroz 2 ml/kg IV ve 0,5 gr/kg/s perfüzyonla devam edilir.
Hipoglisemi yoksa %10 dekstroz 0,1-0,5 gr/kg/s perfüzyon başlatılır.
- Klonazepan (0,5-1 mg/doz IV)
- Ca-glukonat (%10, 2 ml/kg IV)
- Mg-sülfat (%2’lik 4 – 6 ml IV)
- Pridoksin (100 mg/doz IV)
!!! Konvulziyon durmazsa status protokolü.

Süt çocuğu ve büyük çocuk
Benzodiazepin grubundan bir ilaç seçilir.
- Midazolam (0,2 mg/kg IV, rektal)
- Diazepam(0,2-0,5 mg/kg IV,max10 mg)
! 10 dk sonra tekrarlanabilir.
! Solunum depresyonu.
Nöbet durmazsa fenitoin
(10-15 mg/kg IV, max 1 mg/kg/dk SF ile)
Nöbet devam ederse fenobarbital
(10-15 mg/kg IV, max 30 mg/dk)
!!! Durmazsa status protokolü

AKUT KONVÜLZİYON
Etiyolojik İnceleme

Öykü
Fizik-Nörolojik muayene
Laboratuvar inceleme
- Rutin kan testleri
- Lomber ponksiyon (< 1 yaş)
- EEG (İlk 24 saat)
- BT/MR (YD’da kraniyal USG)

FEBRİL KONVÜLZİYON

Nedir?
- MSS enfeksiyonu ya da akut elektrolit düzensizliğinin olmadığı,
- Daha önce YD konvülziyonu veya ateşsiz konvülziyon geçirmemiş olan,
- 1 aydan büyük çocuklarda,
- Ateşin 38,4 C’den yüksek olduğu,
FEBRİL NÖBETLERDİR.
Toplumun %2-5’inde görülür.
Erkeklerde insidansı daha yüksektir.
6 ay-6 yaş arasında görülür (18-22 ay en sık)
Klinik açıdan 2’ye ayrılır,

1. Basit (%70): Generalizedir. 15 dk’dan kısadır. 24 saatte birden fazla görülmez.
2. Kompleks (%30): Generalize veya fokal.Bu 15 dk‘dan uzun sürer. 24 saatte birden fazla görülebilir.

!!!<12 ay ilk febril konvülziyon %50 ateşli dönemde tekrarlar.

Risk Faktörleri:
- 1. veya 2. derece akrabalarda görülmesi,
- 30 günden fazla YD servis bakımı gerekmiş olması,
- Gelişimsel gerilik,
- Yuvaya gitme
!!! En sık ÜSYE, OM ve Herpes virüs 6 enfeksiyonlarında görülür.

Yaklaşım:
Tanıyı koymadan önce diğer hastalıklar ekarte edilmeli.
1 yaş altında ilk basit FK görülmüşse LP yapılmalıdır.
İlk komplike FK’da, bilincin hemen açılmadığı durumlarda ve öncesinde antibiyotik kullanan çocuklarda LP yapılmalıdır.
 

Kraniyal USG
BT
MR
EEG
---------------->
-Basit FK’da yararı yoktur.
-Komplike FK’da kullanılır.
 

Tedavi:
AMAÇ KONVÜLZİYONU DURDURMAKTIR.
Antipiretikler hastayı rahatlatır ancak konvülziyonu engellemez.
Genelde 5 dk içinde kendiliğinden durur.
Eğer durmazsa diazepam (0.3 mg/kg max.10 mg IV ya da rektal verilir).
Devamlı ilaç tedavisi uzun süren ve tekrarlayan febril statusta önerilir.
- Fenobarbital ve sodyum valproat

KRONİK KONVÜLZİYON
(EPİLEPSİ)

§Herhangi bir uyaran olmaksızın tekrarlayan konvülziyonlara epilepsi denir.
§Yapılan deneylerde kortikal nöronların membran potansiyellerinde ve ateşlenme şekillerinde bazı fonksiyon bozuklukları saptanmıştır.
§Bunun nedeni, eksitatör nörotansmitterler (glutamat ve aspartat) ile inhibitör nörotansmitterler (GABA) arasındaki dengesizlik ve iyon kanallarındaki bozukluk olarak ileri sürülmüştür.
 

Sınıflama (ILAE-1984)

Parsiyel konvülziyonlar

1. Basit parsiyel

2. Kompleks parsiyel

3. Sekonder generalize parsiyel

Generalize konvülziyonlar
 

1. Absans

5. Atonik

2. Klonik

6. Akinetik

3. Tonik

7. Miyoklonik

4. Tonik-Klonik

8. İnfantil spazm

Sınıflandırılamayan konvülziyonlar

§Etiyolojik sınıflama
§
1.İdiyopatik (primer)
2.
2.Semptomatik (sekonder)
3.
3.Kriptojenik

GENERALİZE KONVÜLZİYONLAR

1.ABSANS ( Petit – Mal)
- Dalma Nöbeti, bilinç bulanıklığı ile gözlerde karşıya veya yukarıya sabit boş bakış belirir.
- En fazla 20 sn sonra nöbet biter, hasta bıraktığı yerden işine devam eder. Konfüzyon yoktur.
- Otomatizmalar (Ağız şapırdatma, yalanma, üstünü çekiştirme, para sayma, ayaklarını yere vurma) eşlik edebilir.

2. KLONİK KONVÜLZİYONLAR
- Ekstremitelerde ritmik kasılma, gevşeme haraketleri görülür (çırpınma).
- Yüzde ağız ve göz çevresinde klonik kasılmalar olabilir.
- Sık olarak ağızda köpük ve hırıltılı solunum görülür.

3. TONİK KONVÜLZİYON
- Tüm vücutta generalize, ani kas tonusu artışı ile belirir (robot gibi düşer).
- Ektansiyon veya yarı fleksiyonda olabilir.
- Masseter kası kenetlenir (dili ısırabilir)
- Gözler açık sabit bakış ve siyanoz gelişir.

4. TONİK-KLONİK KONVÜLZİYON (GRAND-MAL)
- Nöbet 1,5 dk’yı geçmeyen tonik fazla ve ani bir soluk çıkışı (çığlık) ile başlar ve ekstremitelerde ritmik klonilerle devam eder.
- Hırıltılı solunum ve ağızda köpük belirgindir.

5. ATONİK KONVÜLZİYON
- Vücut tonusunun ani kaybıyla giden ve hastanın yere düşmesine yol açan nöbetlerdir (astatik).
- Düşmeler çok ani ve sert olabilir, kafa travması sıktır.

6. AKİNETİK KONVÜLZİYON
- Aniden haraketsiz kalma, gevşeme, yüzde solukluk şeklinde beliren nöbetlerdir.
- Küçük çocuklarda oldukça sık rastlanır.
- Aile çocuğun öldüğünü zanneder.

7. MİYOKLONİK KONVÜLZİYON
- Kollarda bacaklarda belirli kas gruplarını tutan ani, bir anlık kasılmalar ile beliren sıçrama nöbetleridir .
- Palpebral miyokloni ve yüzde seyirmeler (miyokimi) şeklinde görülür.

8. İNFANTİL SPAZMLAR
- Hemen hemen sadece süt çocuklarına özgü masif miyoklonik spazmlardır.
- Genelde 5 sn’den kısa süren spazmlar peşpeşe seriler halinde belirir.