NEONATAL SEPSİS

Bakteriyemi: Kanda bakteri bulunmasıdır. Hasta asemptomatiktir.

Septisemi (sepsis): Bakteriyemi ile birlikte mikroorganizmanın ya da toksik ürünlerinin neden olduğu semptom ve bulgulardır. Bakteriyemi olmadan da sepsis bulguları olabilir. Örneğin pnömoni veya piyelonefrite eşlik eden endotoksemiye bağlı kültür negatif sepsis.

Yenidoğan bebekler immünolojik mekanizmalarının yeterli olmaması nedeniyle, tüm enfeksiyonlara, özellikle de sepsise diğer çocuklara göre daha duyarlıdırlar.

YD’daki immünolojik yetersizlikler:

1. İmmünoglobulinler:  IgG dışında hiçbir antikor transplasental olarak geçmez. IgM antikorları özellikle Gram (-) mikroorganizmalara karşı daha iyi opsonin olduklarından yenidoğanın Gr (-) enfeksiyonlara yatkınlığı vardır. Ayrıca IgG’nin de geçişi gestasyonel yaşla doğru orantılıdır. Bu yüzden preterm bebeklerde IgG düzeyleri de yetersizdir.

2. Kompleman sistemi: Term bebekte klasik yolla kompleman aktivasyonu hafif derecede, alternan yolla kompleman aktivasyonu ise orta derecede azalmıştır. Preterm bebeklerde kompleman düzeyleri term bebekten çok daha düşüktür.

3. Nötrofiller: YD’da nötrofil kemotaksisi ve bakterisidal aktivite azalmıştır.

4. Monosit- makrofaj sistemi: Kemotaksis bozuktur.

YD sepsisi için risk faktörleri:

1-     Maternal ve obstetrik faktörler:

a.      Erken membran rüptürü (> 18 saat)

b.      Korioamniyonit

c.      Maternal ateş

d.      Maternal üriner sistem enfeksiyonu

e.      Steroid tedavisi

2-     Bebeğe ait faktörler:

a.      Preterm ve düşük doğum ağırlıklı bebek

b.      Erkek cinsiyet

c.      Konjenital bozukluklar (Aspleni)

d.      İkiz doğum

e.      Galaktozemi (E. Coli)

f.        Doğumda resusitasyon yapılmış olması

g.      Yoğun bakım ünitesinde yatması

Patogeneze göre 3 farklı klinik durum tanımlanır:

Erken başlangıçlı sepsis: İlk 5-7 günde semptom verir. Belirgin solunum semptomları olan multisistem tutulumlu fulminan bir hastalıktır. Mikroorganizmaların kaynağı çoğunlukla maternal genital traktüs olup transplasental veya doğum sırasında geçerler (vertikal). Erken membran rüptürü, korioamniyonit gibi obstetrik komplikasyonlar çoğunlukla mevcuttur.

Geç başlangıçlı sepsis: İlk haftadan sonra semptom verir. Genellijkle menenjit eşlik eder. Etken ya doğum sırasında annenin genital traktüsünden ya da doğumdan sonra çevreden olur (horizontal).

Nozokomiyal sepsis: Yenidoğan yoğunbakım ünitesinde yatıp invazif girişimlere maruz kalan yüksek riskli yenidoğanlarda görülür. Prematüreler özellikle risk altındadır.

Etkenler: Primer sepsiste en sık etken B grubu streptokoklar olup bunu E. Coli izler. Diğer mikroorganizmalar Listeria monositogenez, stafilokoklar, streptokoklar, anaeroblar ve H.influenzadır. Nozokomial sepsisteki etkenler kliniklerin florasına göre değişkenlik gösterir. Genellikle Stafilokoklar, Pseudomonas, Klebsiella, Serratia ve Proteus vardır. Mantarlar da etken olabilir.

Klinik Bulgular: Başlangıç bulguları hafif ve non-spesifik olabilir. İyi emmeme, ateş veya hipotermi, "bebeğin iyi görünmemesi" gibi bulgular vardır.

Sistemlere göre bulgular:

Cilt: Periferik perfüzyon bozukluğu, cutis marmaratus, soğuk cilt, siyanoz, beneklenme, solukluk, peteşiler, döküntü, sklerem, sarılık

GIS: Abdominal distansiyon, kusma, diare, hepatomegali

Solunum sistemi: Apne, dispne, takipne, retraksiyon, burun kanadı solunumu, inleme

Kardiyovasküler sistem: Bradikardi, hipotansiyon, taşikardi

Renal: oligüri

Santral sinir sistemi: İrritabilite, letarji, tremor, konvülsiyon, hiporefleksi, hipotoni, kabarık fontanel, tiz sesle ağlama, düzensiz göz hareketleri

Hematolojik: Splenomegali,  kanamalar

Laboratuar bulguları:

1-Kültür: Pozitif olması tanıyı destekler, ancak negatif olması sepsisi ekarte ettirmez.

2-Antijen saptama testleri: B grubu streptokok, N.meningitidis, H.İnfluenza,

S. Pneumonia için testler vardır.

3-Gram boyaması

4-Yardımcı testler:

            a. Beyaz küre sayısı: Lökositoz veya lökopeni görülebilir. Nötrofillerde toksik granülasyon olması ve immatür/total hücre oranının > 0.16 olması enfeksiyon lehinedir.

            b. Trombosit sayısı: Trombositopeni geç dönemde ortaya çıkar ve non-spesifiktir.

            c. Akut faz reaktanları: CRP ve sedimentasyon

            d. AC grafisi: B grubu streptokok pnömonisi sıklıkla pleural effüzyonla birliktedir.

Tedavi:

1-Destek tedavisi: i.v. sıvı, asidoz ve hipogliseminin tedavisi, ventilasyon, oksijen, vs

2-Antibiyotik tedavisi:

Erken başlangıçlı sepsiste: Penisilin veya Ampisilin + Aminoglikozid (Gentamisin)

Listeria monositogenes düşünülüyorsa: Ampisilin

Menenjit şüphesinde 3. jenerasyon sefalosporin (Safotaksim) + Aminoglikozid

Nozokomial enfeksiyon düşünülüyorsa:Vankomisin veya Nafsilin

Nekrotik deri ve mukoza lezyonları varsa: Antipseudomonal (Seftazidim / piperasilin)

Tedavi süresi: 10-14 gün

3- İmmünoterapi: Taze donmuş plazma, tam kan ile exchange transfüzyon, i.v. immunoglobulin, granülosit transfüzyonu

Prognoz: Erken sepsiste mortalite %25, geç sepsiste %10-20 dir. Preterm bebeklerde mortalite artabilir.

Yenidoğan sepsisi %25-30 menenjitle birliktedir.