SOLUNUM SIKINTISI

Tanımlar
Respirasyon: Gazlann hava yollarında içeriye ve dışarıya hareketini ve alveol düzeyinde gaz değişimini sağlayan mekanik bir süreçtir.
Oksijenasyon: Dokulara oksijeni sağlar.
Ventilasyon: Hücresel fonksiyonun metabolik son ürünü olan CO’yi elimine eder.
Tidal volüm (TV): Bir nefeste solunan hava hacmi  6-8 ml/kg
Dakika ventilasyon (DV) = TV x Solunum sayısı
Havayolu direnci (R) = l /r⁴
Respirasyon yükü: Total O2 tüketiminin %2-3'ü, solunum sıkıntısında %50
Hipoksi: Doku oksijen düzeyinin yetersizliğine hipoksi denir. PaO2 60 mmHg veya oksijen satürasyonu % 90 altında olmasıdır.

ÜST SOLUNUM YOLU OBSTRÜKSİYONLARI
Stridor nedenleri

Akut:

          Atessiz (genellikle)
Ateşli (genellikle)           

Yabancı cisim
                                                                  Adenotonsıllıt
Krup

Anjionörotik ödem

Epiglotit
Trakeit

Kronik:

Laringomalazi
Vasküler anomaliler
Yabancı cisim
Adenotonsiller hipertrofi

Akut üst solunum yolu tıkankıhğı
 

Genel özellikler	Tıkanıklığın ağırlığı
Sesli inspirasyon	Solunum işinde artma
Solunum işinde artma	Taşipne
Hipoksi belirtileri  Endişe, huzursuzluk Taşıkardı Solukluk Siyanoz (SaO2 < %85)	Suprasternal,interkostal,subkostal      çekilmeler Yardımcı solunum kaslarının kullanımı Hava girişinde göğüs kafesi hareketleri, solunum seslerinde azalma

Gaz değişiminde azalma

•   Mental Durum

• Hafif-orta hîpoksi:endişe, irritabilite, huzursuzluk

• Solunum yetersizliği: (ağır/obstrüksiyonun uzun sürmesi), hiperkapniye bağlı uyuklama

•   Renk

• Soluk: orta derecede obstrüksiyon

• Siyanoz: ağır derecede obstrüksiyon

•        Yürüme ve konuşma özelliği

•        Nabız oksimetresi: Oda havasında < %93 —>O2 tedavisi

Tam veya tama yakın üst solunum yolu tıkanıklığı

Klinik tablo: Boğulma, ağır solunum sıkıntısı, siyanoz, kollaps

ABC resüsitasyonundan sonra tedavi nedene bağlı

•   Yabancı cisimle boğulma kesin mi?

> 1 yaş Heimlich Manevrası
< 1 yaş sırtına vurma

Gerekirse KPR ve O₂

•   Birden başlayan yüksek ateş, toksik ve soluk görünüm

Salya akması? Epiglotit?

•   Yoğun bakıma yatırma

•    O₂4-6 lt/dk

•       Boğaz muayenesi, radyoloji ve laboratuar incelemesi yapma!

•       Nazotrakeal entübasyon, iğne ile krikotroidotomi

•       Havlar gibi öksürük, inspiratuvar stridor? Ağır krup?

•       O₂4-6 lt/dk

•       Nebulize adrenalin(l/1000) 2-4 ml,gerekirse tekrarla

•       Deksametazon 0,6mg/kg İM, PO

VİRAL KRUP

En sık

• Parainfluenza

• İlkbahar ve sonbaharda

• 1-2 yaş arası erkeklerde

Klinik

• Nezle, hafif ateş —> havlar gibi öksürük

• Obstrüksiyon arttıkça inspiratuvar stridor

• Solunum sıkıntısı

• Geceleri daha kötüleşir

Anatomi

• Subglotik bölgede enflamatuar ödem

Radyoloji (gerekmez)

• Boyun AP grafisinde kurşun kalem görüntüsü

Tedavi

• Soğuk buhar ?

• Solunum sıkıntısı varsa Deksametazon 0.6 mg/kg PO,IM

• 1/1000 Adrenalin 2-4 mi nebulizatör ile

Solunum yetmezliği gelişirse

• Nadir

•  CPAP veya mekanik   ventilasyon (Adrenalin ve Deksametazon yetersiz kalırsa)

•  Entübasyon 1 no küçük

• Deksametazona devam

• Erken ekstübe edilmemeli

SPAZMODİK KRUP

•  Tekrarlayıcı

•  Viral krupa benzer

•  Gece birden başlar, sabah daha iyidir

•  Allerji?

•  Nadiren ağır olabilir

• Nebulize adrenalin, PO deksametazon gerekir.

YABANCI CİSİM ASPİRASYONU

• Ağzında büyük yabancı cisimle (yiyecek, oyuncak, düğme, para) çocuk yerken, koşarken,oynarken, ağır üst solunu yolu obstrüksiyonu olabilir.

• Birdenbire nefes almada zorluk, öksürük, stridor, afoni, apne, siyanoz,    kollaps gelişebilir.

• Özofagusta yabancı cisim (yiyecek, para) trakeaya bası yaparak havayolu tıkanıklığı
  yapabilir.

Aspirasyona tanık olduysanız

• Çocuk konuşabiliyor ve kuvvetle öksürüyorsa BEKLE

•  Öksürük yeterli değil, ses kaybı oldu, solunum sıkıntısı arttıysa havayolu temizleme
  manevralarına başla

•  < 1 yaş : sırta 5 kez vurma, çevir, orta sternuma iki parmakla 5 kez basınç uygula, sonra
  ağız içine bak, obje çıkarılıncaya kadar bu işlemlere devam et

•  > 1yaş : Heimlich manevrası

• Bilinç açık ise ayakta

• Bilinç kapalı ise sırtüstü yatar pozisyonda epigastriuma 5 kez basınç uygula, ağız  içine bak, obje çıkarılıncaya kadar bu işlemlere devam et

•  Spontan solunum yoksa

Yapay solunum uygula Manevraları tekrarla

•  Başarılı değilse

İğne ile krikotroidotomi uygula

EPİGLOTİT

Etken:

• H. İnfluenzatipB(HIB)

Anatomi

• Epiglot ve ariepiglotik kıvrımın enflamatuar ödemi

• Larengeal obstrüksiyon

Klinik:

• Birden başlar, hızla ilerler

• Septik bir tablo

• Öksürük yok

• Stertor/stridor

• Hava açlığı oturur pozisyonda

• Ağız açık

• Yutma güçlüğü,salya akması

• Korku içinde, etrafla ilgisiz

• Epiglot şiş, kiraz kırmızısı

• BOĞAZ MUAYENESİ YAPMA!

Radyoloji:

• Yoğun bakımda solunum güvence altına alındıktan sonra incelemeler yapılmalı

• Boyun yan grafisi: Başparmak işareti

Tedavi:

• Yoğun balomda

• Elektif entübasyon

• Yoğun bakıma yatıncaya kadar çocuk en rahat pozisyonda ebeveynin kucağında tutulmalı

• Oksijen rahatsız etmeyecek şekilde verilmeli

• Parenteral Seftriakson veya Sefotaksim

• Destek tedavisi

BAKTERİYEL TRAKEİT (Membranöz Trakeit)

• Nadir,septik hastalık

•  En sık etken S. Aureus

• Hava yolu bulguları krup gibi

•  Stridor inspiratuvar ve ekspiratuvar

•  Toksik ve soluk görünümde

•  Trakeada eksüdatif membranlar

•  Tedavi epiglottit gibi

• Antistafilokoksik antibiyotik tedavisi

KONJENİTAL STRİDOR

• Yaşamın ilk haftalarından itibaren

• İnspiratuvar

•  Heyecanla, gülme ile, ağlama ile artar

• Solunum yolu enfeksiyonlarında artar

•  En sık neden laringomalazi (1-2 yaşta düzelir)

•  Epiglotun normalden daha yumuşak ve gevşek olmasına bağlı

•  Larengeal web, vokal kord paralizisî,  subglotik stenoz, trakeomalazi, eksternal bası
  ayırdedilmeli

AKKİZ KRONİK STRİDOR

• Travmatik entübasyon

•  Boyun travması

•  Eksternal bası ( guatr, kist, tümör, vasküler halka)

•  İnternal tümörler( larengeal papillomatozis, subglotik hemanjiom

• Psikolojik (vokal kord disfonksiyonu )