|
|
Aile Hekimi
- Pediatri Konuları|
TRAVMA VE HIRPALANMIŞ ÇOCUK (1) A-1. Travma Çocuğun erişkinden farklı bir anatomik ve fizyolojik yapıya sahip olması erişkinin küçük bir modeli olmadığının göstergesidir. Bu nedenle çocuk yazş grubu| travmayı erişkinden farklı olarak algılar ve farklı tepki verir. Bu farklılıkları oluşturan anatomik özellikleri birkaç başlık altında toplayabiliriz. Hacim ve biçim: Çocuğun yapısının küçük olması nedeniyle, enerji daha geniş alanlara yayılır. Bunun yanı sıra organların yüzeye yakınlığı nedeniyle de multisistemik organ yaralanması erişkinlerden daha sık oluşur. Arkus kostaların erişkine göre daha yaygın olması, göğüs kafesi tarafından karaciğer ve dalak, pelvisin de yüzeyel olması mesanenin daha az korunabilmesi anatomik bir özelliktir. İskelet: Çocuğun iskeleti erişkinden daha az kalsiyum içermesi nedeniyle esnek bir yapıya sahiptir ve kemiklerin kırılma ihtimalini azaltır ve kuvvetin kemiklerden geçişine izin verir. Bunun en güzel örneği, kot kırığı olmaksızın pumoner kontüzyonun meydana gelmesidir. Eğer kınk oluşursa bu torsiyon veya yeşil ağaç kırığı şeklindedir. Uzun kemiklerin epifiz bölgesinde oluşan kırıklar ilerde önemli büyüme deformiteleri meydana getirir. Aynı zamanda kifoz ve skolyoz'a da yol açabilir. Yüzey alanı: Çocuğun yüzeyel alanı, ağırlığına ve iç vücut kitlesine oranla daha geniştir. Özellikle çevre ısısı, çocuğun ısısından daha soğuksa ısı değişikliği süratle oluşur. Ortamın, verilen iritravenöz sıvının soğukluğu veya inhalasyon yapılırken gazlann soğuk oluşu, hipoterminin başlıca nedenleridir. Cilt altı yağ doktusunun azlığı da hipotermi için hazırlayıcı bir faktördür. Fizyolojik etkiler: Ani ve beklenmedik bir yaralanma az da olsa çocuğu emosyonel olarak çöküntüye uğratır. Ağrı genellikle algılanamaz ve yabancı biri tarafında muayene edilirken de ilişki kurmada güçlük oluşur ve ne olduğunun, olacağının, çocuk tarafından anlatılamaması önemlidir. Yaralanmanın uzun dönem etkileri: Büyüyen çocukta yaralanmanın sonuçları hayat boyunca etkili olabilir. Dalağı çıkarılmış bir çocuk kalıcı postsplenektomi sepsisi riski ile karşı karşıyadır. Epifiz kırıkları uzun kemikle kısa kalmasına neden olur. Bu bilgiler ışığında yaralanmış bir çocuğu değerlendirirken ABCDE genel kuralları uygulanmalıdır.
A-2. Hırpalanmış Çocuk veya Çocuk İstismarı Dünya Sağlık Örgütünün 1985 yılında Çocuk istismarını şu şekilde tanımlanır. Çocuğun sağlığını, fiziksel ve psikososyal gelişimini olumsuz yönde etkileyen ve bir yetişkin, toplum veya ülke tarafından, çocuğa bilerek veya bilmeyerek yapılan davranışlardır. Bu tanımlama çocuğun istismar veya şiddet olarak algılamadığı veya yetişkinlerin istismar olarak kabul etmediği davranışları da içine alır. Davranışın çocuk tarafından algılanması veya yetişkin tarafından bilinçli olarak yapılması şart değildir. Çocuk istismarı başlıca dört ana grupta toplanmaktadır:
A2-1. Fiziksel İstismar: Çocuğun kaza dışı yaralanması olarak ta ifade edilen hırpalanmış ya da dövülmüş çocuk sendromu, Çocuğa bakan veya bakmakla yükümlü olan birinin, çocukta; ekimozlar, derin sıyrıklar ya da tıbbi bakım gerektiren herhangi bir lezyon yaratarak cezalandırılması olarak tanımlanır. Fiziksel istismar, kemer, sigara, ütü gibi aletli yad da tokat, yumruk, ısırma gibi aletsiz olarak iki şekilde karşımıza çıkmaktadır. Metafız kırıkları, subdural hematom, retinal hemoraji, ekimoz ve özellikle sigara yanıkları ve bunların geçmekte olan halleri ya da eski nedbe dokusu ve kırıklarla karşılaşıldığında istismar yönünden dikkate alınması gereken fizik bulgulardır. A2-2. Cinsel İstismar: Farklı gelişimsel aşamalara ait insanlar arasında daha üst gelişimsel aşamada olanın cinsel tatmini için gelişen her türlü aktivasyondur. A2-3. Duygusal İstismar: İstismarın en zor saptanan şekli olup sözlü ve duygusal saldırı, hapis ve tehdit sonucu oluşan zararları kapsar. Anne babaların süreklilik gösteren olumsuz hareketleri veya çocuğu gün boyunca dolaba kilitleme gibi garip cezalandırma yöntemleri olarak karşımıza çıkar. Reddetme, soğuk davranma, uygunsuz bir disiplin şekli, aşın tutarsız davranışlar duygusal istismarın şekilleridir. A2-4 . İhmal : Anne babanın veya bakıcının, çocuğun, kasten veya olağanüstü bir vurdumduymazlıkla acı çekmesine neden olması neden ve /veya bir çocuğun fiziksel, entellektüel veya duygusal gelişimi için gerekli olan ihtiyaçlarının karşılanmamasıdır. Toplumun standartlarına göre değişkenlik göstermektedir. Çocuğu aç bırakan aileler olduğu gibi istenmeyen yada özürlü çocukları yol kenarına terk eden toplumlar da vardır.
|