|
GÖZLEM VE ÖYKÜ ALMA
KILAVUZU
Hastanın
genel sunuluşu
- ad soyad
- yaş
- iş
- evlilik durumu
- doğum yeri
- yaşadığı yer (köy, ilçe,il)
adresi
- muayeneye geliş biçimi (kendiliğinden,
resmi yazı ile, zorla, mahkeme kararı ile vb)
Hastanın
sorunu
- Yakınmaları (şikayet)
- Öyküsü
- yakınmalarının
- başlangıç zamanı
- biçimi
- ilk beliritileri
- gelişmesi
- bu süre içerisinde
- yaşayış biçimi
- karşılaşmış olduğu
- fiziksel
- ruhsal
- toplumsal baskı ve zorlar
- görmüş olduğu sağaltımlar,
bunlardan yararlanıp yararlanmadığını kısaca özetle
- hastanın hastalığı ve oluş
nedenleri üzerine kendi görüşleri
- kişi hastalığını bir çok
nedene bağlayabilir
- büyü
- üşütme
- fazla çalışma
- toplumsal
- ruhsal
- fiziksel vb.
Gelişimi
ve sosyal öyküsü
- yetiştiği ortamın kültürel-toplumsal-ekonomik
tanımlanması
- anne, baba
- yaş
- yaşadıkları yerler
- eğitimleri
- işleri
- kişilik özellikleri
- evlilik öyküleri
- anne - baba arası geçim
- çevrelerine göre sosyal durumları
- ilgi alanları, eğilimleri
- ailede egemen kişi
- kişinin her birine tepki ve
duyguları
- ölmüş ise ölüm nedeni zamanı
ve şekli
- ailede anne ile babadan başka
hastanın gelişiminde önemli rol oynamış kişilerin kişiliklerinin
açıklanması, bunların aile ile ilişkileri ve bunların aile bütçesindeki
rolü.
- hastanın kardeşleri ve yaş sırasına
göre adları.
- anne baba çocuklarını öbürlerine
yeğlemiş midir. hangisini, nedenleri, hasta anne babadan birini
daha çok seviyor mu, bunların açıklanması.
- ailede önemli bir hastalık var mı.
- ailenin çevre değişiklikleri
olmuş mu?nedenleri, ne zaman, nerden nereye.
- anne baba evinin durumu, düzeni
ve rahatlığı. oda sayısı.hastanın özel bir odası var mı?
anne baba odasında yatmış mı,kaç yaşına kadar?
- hasta anne baba evinde kalmıyorsa
nerede kalıyor? nedeni, nasıl bir yer, yakın ilişki kurduğu
kişiler kimler?
Öz geçmişi
İlk çocukluk çağına ilişkin
bilgiler hastanın bir yakınından sağlanmalı yoksa belirtilmelidir.
- doğumu bebeklik ve ilk çocukluk dönemleri
- doğum tarihi, yılı
- sectio / NSD
- gebelik sırasında anne sağlık durumu
- çocuk planlı mı ? erkek / kız istemi
- doğum sonrası anormallik
- beslenme şekli, anne sütü /formula
- diş çıkarma sorunları, beslenme
sorunları deri bozuklukları, bulaşıcı hastalıkları, konvulsiyon,
travmalar vd.
- temizlik eğitimi
- işeme dışkılama denetimi hangi yaşta
başladı
- temizlik eğitiminde hangi yöntemleri
kullanılmış (ödül /ceza)
- yatağa işeme öyküsü
- ebeveynlerin temizliğe gösterdiği
titizlik veya katılık
- yürüme, konuşma yaşı ? geç veya güçlük
oldu mu?
- diğer kadeşlerle geçinme durumu, aşırı
kıskançlık, inatçılık, sevdiği yeğlediği oyunlar
- çocukluk sorunları
- hırçınlık krizleri
- ağıtçılık
- uykusuzluk
- parmak emme
- tırnak yeme
- beslenme güçlükleri
- karanlıktan, hayvanlardan korkma
- kırıcılık
- huzursuzluk
- taşkınlıklar
- kekemelik
- solaklık
- tikler
- bunların başlama ve
sonlanma zamanı
- uyku özellikleri
- uyutuluş biçimi
- süresi
- düzeni
- gündüz uykusu
- uyku sırasında bölünmeler
- korkulu uyanmalar
- rüya, kabuslar
- anne baba ile uyuma özellikleri
- çocukluk anılarından önemli olanlar ;
en eski hoş ve acı anı
- çocukluğundaki kişiliğinin kendi
diliyle anlatımı
- büyük çocukluk, delikanlılık /
genç kızlık dönemi
- okul öyküsü
- okul devlet/özel
- başlarken tepkileri
- öğretmen ve diğer
çocuklarla geçinmesi
- çalışkanlık / tembellik
- okuldan kaçma, kopya,
kavga, yalan, diğer anti sosyal davranışlar
- oyun alışkanlıkları
- anne baba kardeşlerle
ilişkiler
Cinsel gelişim
Cinsel yaşamı hakkında bilgi vermek
istemeyen hastayı kesinlikle köşeye sıkıştırmamak, zorla bilgi
almamak gerekir, mahremiyetine saygı duymak gerekmektedir.
- çocuklukla ilgili cinsel anıları
- anne babanın cinsel sorunlara karşı
gösterdikleri tepkiler
- sünnet
- ergenliğe eriş ve bu olaya karşı
tepkiler
- adet görme başlangıcı
- masturbasyon
- evlenmeden önce cinsel ilişkiler
Askerlik
yaşamı
- üstleriyle ilişkileri
- arkadaşlarıyla ilişkiler
- askerliğe karşı duygu ve davranışı
- aldığı ödüller, cezalar...
- öğrendiği şeyler ; okuma yazma
Evlilik öyküsü
- evlenme tarihi, biçimi
- eşinin kişiliği, eğitimi, işi,
ilgileri
- cinsel ilişki sıklığı ve karşılık
derecesi
- kıskançlık, anlaşamamazlık
- çocuklarını yaşları ile sıralasın,
çocukların eğitimi açısından görüş ayrılıkları
- hastanın bugünkü ev durumu ;
kimlerle yaşıyor, fiziksel ve parasal durum
İş yaşamı
- ne gibi işlerle uğraşmış
- işi ile hastalığı arasında bir
ilişki kuruyor mu?
- işi ile ilgili bir doyumsuzluk var mı
- işini yitirmek ve yapamamak kaygıları
var mı
- işe ile ilgili geleceğe ilişkin düşünceleri
Geçirdiği
hastalıklar
- geçirdiği hastalıklar kronolojik
olarak sıralanacak
- kazalar, fizik (özellikle kafa
travmaları) ve ruhsal örselenmeler (önemli yitimler, hareketler vb)
Ailede
ruhsal hastalık
- ailede ruhsal sorunlu
- aşırı sinirli
- sağaltım görmüş ya da görmekte
olan kişiler tanımlanmalı
- birinci derecede akrabalarda ruhsal
bozukluk araştırılmalıdır
- bir soy ağacı hazırlanmalıdır
Tutkunluk
ve alışkanlıkları
- sigara, alkol ? miktar ve sıklık ?
ilaç ve keyif verici maddelere düşkünlük ?
- uyuma alışkanlıkları
- yemek ve dışkılama alışkanlıkları
- kumar, oyun , kahvehane alışkanlıkları
?
Sosyal durumu
- aile bireylerine ve başka insanlara
davranışlar
- gezme, eğlenme, hobileri, uğraşları
- bulunduğu yere göre sosyo ekonomik düzeyi
Hastalık
öncesi kişilik (premorbid) ve uyum
- yaşam içinde genel tutumu ve yaşam
görüşü
- iyimserlik
- karamsarlık
- gerçekçilik , hayalcilik
- geçmişe ve geleceğe bakış biçimi
- başka insanlarla ilişkileri
- aile bireyleri, iş arkadaşları,
üstleri ile olan ilişkiler
- kendine güven, başkasına güven
verebilme
- aşağılık duyguları, güvensizlik,
korkaklık, kolay veya zor dost edinme, dürüstlük, gururluluk,
alçak gönüllük, utangaçlık, ukalalık vd
- toplumsal ve kültürel ilgileri
- sporla ilgi
- politika
- sanat
- dinsel
- meslek dışı ilgiler, özel
meraklar
Fizik
muayene ve laboratuvar bulguları
bütün sistemler muayene edilecek ancak
sinir sistemi muayenesine özel önem veriniz
Ruhsal
durum muayenesi
bkz..
Psikolojik
değerlendirme
Başka gözlemler
- hemşire gözlemleri
- sosyal hizmet uzmanı ve uğraşı öğretmenlerinin-uzmanlarının,
tıp ve hemşirelik öğrencilerinin gözlemler
Kaynak ; Ruh Sağlığı ve Bozuklukları
, Sayın Prof. Dr. Orhan Öztürk
|
Aile Hekimi
- Psikiyatri Konuları